رادیولوژی مداخله‌ای یا اینترونشنال چیست؟intervention  procedures

وقتی صحبت از درمان‌های دقیق و کم‌تهاجمی به میان می‌آید، دیگر همیشه پای جراحی‌های سنگین در میان نیست. پیشرفت‌های تصویربرداری پزشکی این امکان را فراهم کرده‌اند که بسیاری از بیماری‌های عروقی، تومورها و انسدادها با هدایت تصویری و از طریق برش‌های بسیار کوچک درمان شوند. رادیولوژی اینترونشنال یکی از همین روش‌های پیشرفته است که با ترکیب دقت تشخیصی و اقدام درمانی هدفمند، مسیر درمان را کوتاه‌تر و ایمن‌تر می‌کند. در این میان، بررسی دقیق جریان خون با کمک سونوگرافی داپلر نقش مهمی در تصمیم‌گیری و انتخاب بهترین رویکرد درمانی دارد. شناخت درست این فرآیند و آگاهی از کاربردهای آن، به بیماران کمک می‌کند با اطمینان بیشتری مسیر درمان خود را انتخاب کنند. در ادامه این مطلب از سونوگرافی آوا در شهرری با نحوه انجام، موارد کاربرد و مزایای این روش نوین بیشتر آشنا می‌شوید تا دیدی روشن و آگاهانه نسبت به گزینه‌های درمانی پیش‌رو داشته باشید.

رادیولوژی مداخله‌ای (Interventional radiology) چیست؟

یکی از شاخه‌های تخصصی در علم تصویربرداری پزشکی، رادیولوژی مداخله‌ای است. به کمک این راهکار پزشک با استفاده از روش‌های مختلف تصویربرداری اعم از سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی و فلوروسکوپی به روند تشخیص و درمان به صورت مستقیم در بدن بیمار می‌پردازد. در رادیولوژی اینترونشنال ابزارهایی مثل سوزن، کاتتر یا سیم‌های ظریف از طریق برش‌های بسیار کوچک روی پوست وارد بدن بیمار می‌شود. بدین ترتیب پزشک قادر است با مشاهده تصاویر زنده و هدایت کاتتر درمان را بادقت بالا انجام دهد. با توجه به ایمنی و کم تهاجمی بودن این روش، جایگزین بسیار مناسبی برای بسیاری از جراحی‌های باز به شمار می‌رود.

در چه مواردی نیاز به رادیولوژی مداخله‌ای جهت درمان است؟

از این راهکار تصویربرداری پزشکی به منظور برطرف کردن انسداد موجود در شریان‌ها، تشخیص و درمان سرطان‌ها، انجام نمونه‌برداری و بافت‌برداری، ازبین‌بردن تومورهای سرطانی و ایجاد انسداد در شریان‌ها استفاده می‌کنند. بدین ترتیب شاهد کاربرد این راهکار درمانی جایگزین جراحی‌های باز در موارد زیر خواهیم بود:

• به منظور مداخله عروقی شریان در روش‌هایی مثل آمبولیزیشن، آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری
• در مداخله عروقی وریدی مثل کاتتر به سیاهرگ، استفاده از فیلتر برای پیشگیری کردن از حرکت لخته خون یا به‌کارگرفتن دستگاه‌هایی برای مکیدن لخته خون
• مداخلات غیرعروقی در روش‌هایی مثل رفع انسداد در کلیه‌ها یا کبد، تزریق کردن سیمان کلسیم به استخوان‌ها، قرار دادن لوله‌های تغذیه در داخل معده، تخلیه از صفرا، تزریق داروی ضدالتهاب در تونل کارپال، تزریق کورتیکواستروئید در ریشه عصبی گردنی یا کمری، تزریق مفصل و آسپیراسیون تیروئید با سوزن ظریف و…
• به منظور آنکولوژی مداخله‌ای در روش‌های درمان و تشخیص سرطان مثل بیوپسی از کبد، انجام فرسایش تومورها

مزایا و معایب رادیولوژی مداخله‌ای جهت درمان

در رادیولوژی اینترونشنال به طور همزمان دو فرایند مهم پزشکی روی بدن بیمار اعمال شده، تا پزشک به محل موردنظر برای درمان دسترسی پیدا کند. استفاده از این راهکار در تشخیص و درمان امراض در مقایسه با جراحی‌های باز و لاپاراسکوپی، دارای مزایا و محدودیت‌هایی است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت:

مزایا

• با توجه به ایمن بودن و کم تهاجمی بودن این روش در مقایسه با سایر راهکارهای درمانی، بیمار خیلی سریع بهبود پیدا می‌کند.
• با توجه به مدت زمان کوتاه تشخیص و درمان بیماری با رادیولوژی مداخله‌ای، بیمار نیاز به مراقبت‌های تخصصی خاصی نخواهد داشت.
• بروز عفونت، خونریزی درد و… در مقایسه با روش‌هایی مثل جراحی باز بسیار کم است.
• با توجه به سرپایی بودن این روش درمانی نیاز به بی‌هوشی بیمار وجود ندارد، مگر در موارد خاص و پیچیده
• با توجه به سرپایی بودن این روش، دوره نقاهت بسیار کوتاهی خواهد داشت.
• دقت بالا در تشخیص و درمان با حداقل تهاجم
• استفاده از رادیولوژی اینترونشنال گزینه مناسب و کاربردی در تشخیص و درمان بیماران پرخطر یا مسن است.
• هزینه پایین این راهکار در تشخیص و درمان به نسبت سایر گزینه‌های درمانی مثل جراحی‌های باز

معایب

در کنار پوئن‌های مثبت بسیار این روش پیشرفته در تشخیص و درمان بیماری، نمی‌توان از معایب و محدودیت‌های آن چشم‌پوشی کرد:

• یک اشتباه هر چند کوچک در هدایت ابزارهای پزشکی، با آسیب به بافت‌های سالم یا بروز عوارض جانبی برای بیمار همراه خواهد بود.
• با توجه به استفاده از تجهیزات پیچیده و پیشرفته، هزینه آن نسبت به راهکارهای سنتی با نرخ بیشتری همراه است.
• استفاده از رادیولوژی مداخله‌ای جهت درمان همه بیماران مناسب نیست.
• بیمارانی با مشکلات خاص مثل بیماری‌های قلبی شدید، آلرژی به مواد حاجب یا مشکلات کلیوی با محدودیت در انجام این روش روبرو هستند.
• درست است که این روش پیشرفته در تشخیص و درمان بسیاری از بیماری‌ها مفید و کاربردی عمل می‌کند، اما ممکن است در مواردی نیاز به روش‌های درمانی مکمل یا جایگزین وجود داشته باشد.

آمادگی لازم قبل از انجام رادیولوژی مداخله‌ای

قبل از انجام این تکنیک تشخیصی درمانی نیاز به آمادگی خاصی وجود ندارد. در عین حال بهتر است این نکات را قبل از مراجعه به مرکز رعایت کنید:

• انجام این رادیولوژی تشخیصی نیاز به برخی آزمایشات و عکس‌برداری‌ها قبل از مراجعه دارد.
• بیمار باید از ۱۲ تا ۱۸ ساعت قبل از انجام رادیولوژی اینترونشنال ناشتا باشد.
• در صورت مصرف داروی خاص باید حداقل یک هفته قبل از رادیولوژی مداخله‌ای، پزشک خود را در جریان بگذارید.
• در صورتی که بیمار اعتیاد داشته یا سیگار مصرف می‌کند، باید قبل از رادیولوژی پزشک را در جریان بگذارد.
• در هنگام انجام این نوع تصویربرداری پزشکی تشخیصی، بهتر است بیمار جواهرات و زیورآلات همراه نداشته باشد.
• توصیه می‌شود بانوان این تکنیک تشخیصی و درمانی را پس از اتمام دوره قاعدگی خود انجام دهند.

مراحل انجام رادیولوژی مداخله‌ای

انجام این تکنیک تشخیصی درمانی مطابق با مراحل زیر انجام می‌شود:

آمادگی بیمار

اطلاع از ناشتا بودن، ارائه آزمایشات، سوابق پزشکی و داروهای مصرفی بیمار مواردی است که باید قبل از انجام این روش به رویت پزشک برسد.

بی‌حسی موضعی و تزریق آرام‌بخش

متناسب با شرایط بیمار و اینکه از این تکنیک برای چه منظوری استفاده شود، از بی‌حسی موضعی در ناحیه مداخله استفاده می‌شود. در برخی موارد پزشک از آرام‌بخش خفیف یا حتی بی‌هوشی کامل برای راحتی بیمار در طول انجام این روش استفاده می‌کند.

استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری

در این مرحله و متناسب با وضعیت بیمار پزشک از تکنیک‌های تصویربرداری مثل فلوروسکوپی، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی استفاده می‌کند. این کار به منظور مشاهده دقیق محل موردنظر و راهنمایی ابزارهای درمانی انجام می‌شود. ازآنجاکه تصاویر به صورت زنده روی مانیتور به نمایش در می‌آید، پزشک بادقت بالا به فرایند تشخیص و درمان می‌پردازد.

قرار دادن کاتتر یا سوزن

در ادامه پزشک یک کاتتر یا سوزن را از محل برش کوچک ایجاد شده در پوست، وارد بدن بیمار کرده و آن را به سمت محل موردنظر هدایت می‌کند. حرکت درست کاتتر با راهنمایی تصاویر رادیولوژی انجام می‌شود. بالون، استنت یا مواد درمانی از طریق این کاتتر قابل‌انتقال به محل موردنظر در بدن بیمار هستند.

انجام مداخله

در این مرحله، درمان متناسب با نوع روش روی بیمار اعمال می‌شود. چنانچه با انجام رادیولوژی اینترونشنال پزشک قصد باز کردن ورید مسدود شده را داشته باشد، از بالن برای این امر استفاده می‌کند. این روند در اسکلروتراپی با تزریق مواد خاص برای بستن رگ‌های واریس منجر به درمان می‌شود.

اتمام کار

بعد از مداخله کاتتر یا سوزن برداشته و محل برش‌های روی پوست به درستی بانداژ می‌شود.

ترخیص بیمار

با توجه به سرپایی بودن این عمل، بیمار نیاز به بستری طولانی‌مدت ندارد. بدین ترتیب بعد از مدت کوتاهی مراقبت در ریکاوری و ارائه توصیه‌های مراقبتی پزشک، می‌تواند به فعالیت‌های روزانه خود برگردد.

اقدامات لازم بعد از رادیولوژی مداخله‌ای

به منظور کاهش خطر و بهبود سریع‌تر، بهتر است بیمار اقدامات مراقبت‌های زیر را انجام دهد:

استراحت

بعد از انجام این عمل سرپایی بیمار برای مدتی کوتاه در بخش ریکاوری تحت‌نظر بوده تا پزشک علائم او را چک و از عدم ایجاد عارضه اطمینان حاصل کند. بعد از ترخیص بهتر است بیمار برای چند روز در منزل استراحت کند. در صورتی که روش مداخله پیچیده‌تر باشد، حتما زمان بیشتری را به استراحت در منزل اختصاص دهید.

مراقبت از محل بریدگی و تزریق

در رادیولوژی اینترونشنال یا همان مداخله‌ای پزشک مجبور به ایجاد برش‌های کوچکی در سطح پوست است. چرا که بتواند کاتتر یا سوزن را از آن نقطه، به محل موردنظر برای درمان هدایت کند. به منظور جلوگیری از خطر عفونت در این نقطه، باید محل برش‌ها تمیز و خشک نگه داشته شود. به طور معمول پزشک بانداژ یا پانسمان خاصی را تجویز کرده که باید مرتب تعویض شود.

ممانعت از انجام فعالیت‌های شدید

درست است که این عمل سرپایی بوده و اغلب بیماران پس از تایید پزشکی مرخص می‌شوند، اما باید در روزهای اول بعد از انجام رادیولوژی مداخله‌ای از فعالیت‌های بدنی سنگین خودداری کنند. انجام ورزش شدید یا بلند کردن اجسام سنگین به عنوان فعالیت‌های سنگین، باعث وارد کردن فشار مضاعف به ناحیه درمان و ایجاد عوارض خواهد شد.

مصرف داروها

مصرف مسکن و آنتی‌بیوتیک جزو مواردی است که پزشک ممکن است تجویز کند. به منظور کاهش درد و جلوگیری از عفونت حتما این داروها را به‌موقع و دقیق مصرف کنید.

مصرف آب و مایعات

ازآنجاکه برای انجام درست این روش ماده کنتراست به بیمار تزریق می‌شود، لازم است بعد از آن بیمار پرنوشی داشته باشد. نوشیدن مقدار زیاد مایعات به تخلیه این مواد از بدن و بهبود کلیه‌ها کمک بسیاری می‌کند.

پیگیری درمان

به منظور بررسی و ارزیابی درمان با رادیولوژی اینترونشنال و اطلاع از عوارض احتمالی حتما در تایم مشخص بعد از عمل به پزشک خود مراجعه کنید. لازم به ذکر است که در صورت داشتن علائمی مثل تب، درد شدید، خونریزی یا تورم در محل برش باید دراسرع‌وقت به پزشک مراجعه شود.

عوارض انجام رادیولوژی مداخله‌ای

با توجه به ایمنی و کم تهاجمی بودن این روش تشخیصی و درمانی، معمولا عوارض آن جزئی و موقتی خواهد بود:

حالت تهوع و سردرد

یکی از موارد شایع در این شرایط حالت تهوع و سردرد است. این عارضه به دلیل استفاده از مواد حاجب یا داروهای تزریقی برای تسکین درد در بیمار ایجاد می‌شود.

خونریزی جزئی

در اندک موارد ممکن است ناحیه تحت درمان دچار خونریزی‌های جزئی شود. این مشکل در برخی موارد رخ می‌دهد. به طور معمول نیز خودبه‌خود متوقف شده و نیاز به پیگیری و درمان خاصی وجود ندارد.

تورم یا کبودی

ازآنجاکه برای انجام رادیولوژی مداخله نیاز به ورود ابزارهای پزشکی به داخل بدن بیمار است، در برخی موارد شاهد تورم و کبودی در این ناحیه هستیم. به طور معمول بعد از چند روز استراحت این مشکل نیز بهبود پیدا می‌کند.

عفونت

این عارضه که جزو موارد بسیار نادر در این روش است، به دلیل ورود کاتترها یا ابزارهای پزشکی به بدن بیمار به وجود می‌آید. تحت این شرایط پزشک اقدامات لازم برای درمان و پیشگیری از عوارض جدی‌تر را اعمال خواهد کرد.

ایجاد حساسیت و آلرژی

در برخی موارد به دلیل واکنش و حساسیت به مواد حاجب، بیمار با افزایش ضربان قلب و احساس اضطراب مواجه خواهد شد. این مشکل نیز موقتی و قابل‌کنترل خواهد بود. بعد از چند ساعت و مصرف آب و مایعات، با خروج مواد حاجب و کاهش اثر داروهای تزریقی این عارضه نیز برطرف خواهد شد.

در انتهای این بخش از رادیولوژی اینترونشنال یا مداخله‌ای باید مجددا عنوان کنیم، این روش یک راهکار ایمن و کم تهاجمی است. به همین دلیل مشکلات ایجاد شده برای بیمار موقتی بوده و بعد از مدتی کوتاه برطرف خواهد شد.

چه کسانی باید از رادیولوژی مداخله‌ای جهت درمان استفاده کنند؟

درست است که این روش یک راهکار ایمن و کم تهاجمی است‌، اما همه افراد مجاز به انجام آن نخواهند بود:

• بیمارانی که امکان انجام جراحی‌های باز را ندارند.
• افراد دارای بیماری‌های مزمن یا زمینه‌ای
• مواردی که نیاز به درمان سریع با کمترین عوارض را دارند.
• بیمارانی که نیازمند تشخیص دقیق در ضایعات داخلی هستند.
• مواردی که مایل به استفاده از روش‌های کم‌درد و عدم بستری طولانی را دارند.

هزینه رادیولوژی مداخله‌ای

تعیین قیمت نهایی رادیولوژی اینترونشنال به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد. مهم‌ترین عوامل شامل گزینه‌های زیر است:

نوع و برند تجهیزات مصرفی

انجام این روش تشخیصی درمانی نیازمند استفاده از تجهیزات پیشرفته مثل بالن‌های دارویی یا استنت‌های پیشرفته است. با توجه به اینکه این تجهیزات وارداتی هستند، هرگونه تغییر در نرخ ارز بر قیمت این تجهیزات پزشکی تاثیر می‌گذارد. همین امر باعث افزایش قیمت تمام شده انجام این نوع رادیولوژی می‌شود.

نوع مرکز درمانی

اینکه بیمار در چه مرکزی این خدمات تشخیصی درمانی را دریافت کند، از دیگر مولفه های تعیین قیمت محسوب می‌شود. بدین ترتیب هزینه انجام رادیولوژی مداخله‌ای در مراکز دولتی که بر اساس تعرفه‌های دولتی انجام می‌شود، با نرخ کمتری نسبت به مراکز و بیمارستان‌های خصوصی همراه است.

موقعیت جغرافیایی مرکز

بسته به اینکه این روش در مراکز درمانی شهرهای بزرگ و پر جمعیت انجام شده یا در شهرهای کوچک با تراکم جمعیت کمتر، از دیگر فاکتورهای تعیین قیمت این خدمات پزشکی است.

تخصص و تجربه پزشک

از دیگر المان‌های بسیار مهم در تشخیص و درمان درست که دربرگیرنده هزینه این روش نیز خواهد بود به پزشک، سابقه و شهرت او بستگی دارد. استفاده از خدمات پزشکی افراد با سابقه که بعضا در مراکز خصوصی فعالیت می‌کنند، باعث افزایش نرخ هزینه‌های این نوع رادیولوژی خواهد شد. ضمن اینکه پیچیده بودن روند درمان در مواردی مثل آنوریسم‌های مغزی یا رادیو آمبولیزاسیون کبد با افزایش قیمت رادیولوژی مداخله‌ای همراه خواهد بود.

پیچیدگی روند درمان و نیاز به بستری

به طور معمول این عمل سرپایی برای بسیاری از بیماری‌های انجام شده و بعد از صرف مدتی کوتاه در ریکاوری بیمار ترخیص می‌شود؛ اما اگر بیمار دچار عارضه تیپسی یا آمبولیزاسیون‌های بزرگ باشد، نیاز به بستری شدن یک تا دو شب در بخش مراقبت‌های ویژه خواهد داشت. تحت این شرایط هزینه تمام شده رادیولوژی اینترونشنال با افزایش نرخ همراه خواهد بود.

برای انجام رادیولوژی مداخله‌ای در شهرری به کدام مرکز مراجعه کنیم؟

برای انتخاب بهترین مرکز تصویربرداری در شهرری باید معیارهای مختلفی را در نظر داشته باشید:

استفاده از تجهیزات پیشرفته و به‌روز

برای دقت بالا در تشخیص و درمان، باید از دستگاه‌های تصویربرداری دقیقی مثل آنژیوگرافی دیجیتال، سونوگرافی پیشرفته و… برای این روش استفاده شود. ازاین‌رو یکی از معیارهای مهم انتخاب رادیولوژی مداخله‌ای در شهرری، مراکزی خواهد بود که مجهز به تجهیزات پیشرفته و به‌روز در این زمینه باشند.

تجربه و تخصص پزشک و کادر مرکز

داشتن رادیولوژیست مداخله‌ای مجرب و مسلط به انجام انواع روش‌های مختلف تصویربرداری، از اهمیت بسزایی برخوردار است. چرا که روند تشخیص و درمان در این روش نیازمند تسلط و دقت بسیار بالای پزشک دارد. همچنین همراهی کادر درمان مثل تیم بی‌هوشی جزو مولفه‌های مهم در این زمینه است. درست است که در اغلب اوقات انجام این روش بدون بی‌هوشی انجام می‌شود، اما حضور متخصص بی‌هوشی برای کنترل علائم حیاتی در بیماران پرخطر و سالمند امری ضروری خواهد بود.

رضایت بیماران قبلی

داشتن سابقه موفق در رادیولوژی اینترونشنال از دیگر ملاک‌های مهم در انتخاب مرکز موردنظر است. برای این منظور می‌توانید از نظرات بیماران قبلی برای سنجش کیفیت خدمات استفاده کنید.

دسترسی راحت

اینکه مرکز رادیولوژی موردنظر دسترسی مناسبی به وسایل حمل‌ونقل عمومی داشته باشد، یکی از گزینه‌های مثبت در این زمینه است. داشتن پارکینگ و مسیرهای برای بیماران کم‌توان از دیگر موارد مهم انتخاب چنین مراکزی خواهد بود.

پوشش بیمه‌ای

انجام این رادیولوژی به دلیل استفاده از تجهیزات پیشرفته با هزینه بالایی همراه است. ازاین‌رو مرکزی که بیمه‌های تکمیلی را پوشش دهند، باعث کاهش هزینه‌های درمانی بیمار شده و مسلما در اولویت انتخاب خواهد بود

محیط بهداشتی و منظم

محیط آرام، رعایت بهداشت و امکانات رفاهی از دیگر موارد حائز اهمیت در انتخاب رادیولوژی مداخله‌ای در شهرری است. چرا که باعث تجربه درمانی راحت برای بیمار خواهد شد.

و…

جمع‌بندی

یکی از راهکارهای تشخیص و درمان پیشرفته در بسیاری از بیماری‌ها، رادیولوژی اینترونشنال یا مداخله‌ای است. در این روش پزشک به کمک ابزارهای تصویربرداری مثل سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی  یا فلوروسکوپی به تشخیص و درمان بیماری می‌پردازد. بدین ترتیب با استفاده از این روش ایمن و کم تهاجمی بدون نیاز به جراحی باز، پزشک قادر به تشخیص و درمان بیماری‌ها خواهد بود. مداخله عروقی شریان، مداخله عروق وریدی، مداخلات غیرعروقی و انکولوژی مداخله‌ای جزو مواردی است که با این راهکار قابل‌درمان است. با توجه به اهمیت بسیار بالای تشخیص درست در روند درمان، حتما در انتخاب مرکز موردنظر توجه داشته باشید. سابقه و تجربه رادیولوژیست در کنار تجهیزات پیشرفته و به‌روز در این زمینه جزو معیارهای اصلی در انتخاب مرکز موردنظر برای انجام این رادیولوژی خواهد بود.

سوالات متداول