یکی از موارد مهم در چکاپهای بارداری، انجام سونوگرافی برای تشخیص سلامت جنین است. در این میان و متناسب با شرایط مادر و تشخیص ناهنجاری توسط پزشک، انجام آنومالی سه بعدی تجویز میشود؛ البته باید خاطرنشان کرد این نوع سونوگرافی زمانی تجویز میشود که پزشک با انجام آزمایشات و سونوگرافی معمولی به یک ناهنجاری مشکوک شده باشد. بدین ترتیب با انجام این نوع پیشرفته سونوگرافی سه بعدی، پزشک قادر به بررسی میزان رشد و ارزیابی سلامت جسمی جنین به طور دقیق خواهد بود. به منظور ارائه اطلاعات تکمیلی به کاربران، در ادامه این مقاله از آوا سونو به شرح همه مطالب و جزئیات این نوع از سونوگرافی پیشرفته خواهیم پرداخت.
آنومالی سه بعدی چیست؟
سونوگرافی آنومالی که با نام اسکن آنومالی شناخته میشود، نوعی خاصی از سونوگرافی است که قبل از تولد جنین انجام میشود. این نوع سونوگرافی به منظور کسب اطلاع دقیق از وضعیت رشد اندامها و اعضای بدن جنین تجویز میشود. از این نوع اسکن میتوان برای شناسایی برخی از نقایص مادرزادی و ناهنجاریهای آناتومیک استفادههای کاربردی داشت. سونوگرافی آنومالی در سهماهه دوم بارداری مادر و بین هفته ۱۸ تا ۲۲ انجام میشود. به همین دلیل با عنوان سونوگرافی ۲۰ هفتگی نیز شناخته میشود. بدین ترتیب سونوگرافیست از یک سونوگرافی چندبعدی برای ثبت تصاویر جنین از داخل رحم استفاده میکند. در ادامه و با اندازهگیری ابعاد جنین و تطابق آن با استانداردهای لازم، از رشد جنین متناسب با سن او اطمینان حاصل خواهد کرد.
سونوگرافی سه بعدی رحم و تخمدان چیست؟
این نوع سونوگرافی تکنیکی خاص از تصویربرداری پزشکی است که در تشخیص ناهنجاریهای خاص در رحم و تولید تصاویر سهبعدی از جنین مورد استفاده است. با تکنیک اولتراسوند سونوگرافیست تصاویری از بافتهای نرم، اندامها و دیگر ساختارهای تشریحی نوزاد را درست مثل سونوگرافی دو بعدی ارائه میکند. برای انجام آنومالی سه بعدی از امواج صوتی با فرکانس بالا و یک نرمافزار تصویربرداری ویژه استفاده میشود. به همین دلیل کیفیت و وضوح تصاویر در این نوع سونوگرافی به نسبت نوع دو بعدی بیشتر است.
در چه مواردی سونوگرافی سهبعدی رحم و تخمدان تجویز میشود؟
این نوع تصویربرداری پزشکی به منظور بررسی دقیقتر ساختارهای داخلی رحم و ارگانهای مرتبط تجویز میشود. در عین حال به جز آنومالی سه بعدی جنین از این نوع سونوگرافی در موارد زیر استفاده میشود:
بررسی نقصهای ساختاری رحم
چنانچه پزشک مشکوک به مشکلات ساختاری در رحم مثل دیوارههای ضخیم، پولیپها، فیبرومها یا رحم دوشاخ باشد سونوگرافی سهبعدی را برای بیمار تجویز خواهد کرد.
آسیبهای رحمی بعد از سقطجنین یا زایمان
در صورت نیاز و بعد از انجام سقطجنین یا زایمان ممکن است پزشک برای بررسی و اطلاع از آسیبهای احتمالی به رحم و جفت، از این نوع سونوگرافی تشخیصی پیشرفته استفاده کند.
بررسی وضعیت رحم در طی پروسه درمانهای باروری
برای درمان باروری مثل IVF، پزشک از سونوگرافی سهبعدی برای ارزیابی ساختار رحم قبل از انتقال جنین استفاده میکند. با انجام این راهکار ضروری پزشک از شرایط پذیرش جنین توسط رحم اطمینان حاصل خواهد کرد.
تشخیص پولیپهای رحمی و فیبرومها
تشخیص و شناسایی دقیق موقعیت پولیپها و فیبرومها به کمک این سونوگرافی، با دقت بالاتری انجام میشود. بدین ترتیب با تشخیص درست و حذف این موارد به بارداری و سلامت رحم کمک بسیاری خواهد شد.
بررسی اندازه و شکل رحم در موارد نازایی
برای بررسی عواملی که میتواند به باروری افراد با مشکل نازایی آسیب بزند، این تکنیک تصویربرداری بسیار راحتتر و دقیقتر عمل خواهد کرد.
تشخیص اختلالات آناتومیکی رحم
از این نوع آنومالی سه بعدی در تشخیص مشکلات آناتومیک رحم مثل رحم تقسیم شده، رحم آندومتریوز یا سایر شرایط غیرطبیعی استفادههای کاربردی میشود.
سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی و تفاوت آنها
برای درک بهتر تفاوت این دو نوع سونوگرافی پیشرفته، در ادامه به شرح هر دو گزینه خواهیم پرداخت:
سونوگرافی سهبعدی
سونوگرافی سهبعدی در واقع حاصل تصاویر متعدد دوبعدی از زوایای مختلف بوده که در نهایت به یک تصویر سهبعدی کامل تبدیل میشود. ازآنجاکه وضوح تصاویر در این سونوگرافی بالاست، امکان تشخیص ناهنجاریهای احتمالی جنین بهتر شناسایی خواهد شد. لازم به ذکر است که در این تصاویر ساختار جنین و آناتومی داخلی به صورت تصاویر سهبعدی ثابت ارائه میشود.
- تجسم بهتر ساختار قلب جنین
- تشخیص بهتر نقایص صورت جنین مثل شکاف لب
- نقایص اسکلتی یا لوله عصبی
- تشخیص ناهنجاریهای مادرزادی
- مدت زمان کمتر برای تولید تصاویر به نسبت سونوگرافی دو بعدی
- عدم نیاز به مهارت و تجربه بالای سونوگرافیست در آنومالی سه بعدی
و… از جمله مزایای استفاده از این روش تصویربرداری پزشکی است.
سونوگرافی چهار بعدی
سونوگرافی چهار بعدی در واقع نوع پیشرفته سونوگرافی سهبعدی با بعد زمان است. به عکس تصاویر ثابت سونوگرافی سهبعدی، به کمک این تکنولوژی تصاویر به صورت زنده و با سرعت حرکت جنین به ثبت میرسند. بدین ترتیب حتی حرکات جنین مثل لبخند زدن یا باز و بسته کردن چشم نیز قابلمشاهده است. حرکت دیواره یا دریچه قلب جنین و خون فعلی که از طریق عروق مختلف در جریان است، به کمک این نوع سونوگرافی قابلمشاهده و بررسی است. برای درک بهتر سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی، بهتر است از مزایای این نوع سونوگرافی نیز مطلع شوید. مزایای این تصویربرداری پزشکی تقریبا مثل سونوگرافی سهبعدی است. چرا که در آن پزشک امکان مشاهده حرکت اندامهای متحرک و مختلف بدن را به طور زنده خواهد داشت. بدین ترتیب روند تشخیص و بررسی سلامت جنین با دقت بسیار بالایی انجام میشود.
کاربرد سونوگرافی سهبعدی جنین
از دیدگاه بسیاری از کاربران به ویژه والدین آنومالی سه بعدی جنین، تنها تصاویری واضح از چهره و اندامهای جنین را ارائه میکند. این در حالیست که این تصویربرداری پیشرفته علاوه بر بررسی تخصصی رحم و تخمدان، به تشخیص زود هنگام مشکلات و اختلالات جنین میپردازد. از جمله مشکلات جنینی که با این تصاویر پزشکی قابلشناسایی است، شامل موارد زیر است:
شکاف کام و لب
همانطور که در طی مقاله عنوان شد، سونوگرافی سهبعدی تصاویری واضح و دقیق از اندامهای ظاهری و داخلی جنین ارائه میدهد. یکی از مشکلات مادرزادی که به کمک این تصاویر قابلشناسایی است، شکاف کام و لب است. به دلیل این نقص مادرزادی بافت دو طرف سر در قسمت لب به طور کامل به هم نمیرسند. همین امر باعث میشود که چهره نوزاد غیرطبیعی باشد.
بیماریهای قلبی مادرزادی
یکی از مواردی که با انجام سونوگرافی سهبعدی بررسی و ارزیابی دقیق میشود، عملکرد عروق و ساختار کلی قلب جنین است. بدین ترتیب هرگونه اختلال در این نقطه اعم از تنگی عروق، انسداد و نارساییهای دریچهای به کمک این تصاویر تشخیص داده میشود.
نقصهای لوله عصبی و اختلالات شبکه اعصاب
لوله عصبی در روزهای ابتدایی تشکیل جنین ایجاد و بسته شده تا مغز و نخاع جنین را تشکیل دهد. در صورتی که این لوله به درستی بسته نشده یا خارج از بدن جنین تشکیل شود، باعث بروز بیماریهای نقص لوله عصبی مثل مهره شکافدار و آنانسفالی خواهد شد. به کمک آنومالی سه بعدی پزشک قادر به بررسی نحوه تشکیل مغز و نخاع جنین از زوایای مختلف خواهد بود.
تشخیص اختلالات ژنتیکی جنین
چنانچه پزشک با انجام سونوگرافی معمولی به وجود یک اختلال ژنتیکی شک کند، بیمار را به سونوگرافی سهبعدی ارجاع میدهد. با این راهکار تصویربرداری تا ۹۹ درصد میتوان از ابتلا یا عدم ابتلای جنین به ناهنجاریهای ژنتیکی اطمینان حاصل کرد.
مشکلات جفتی
همانطور که گفته شد با تصاویر ایجاد شده از این نوع سونوگرافی پزشک قادر به بررسی اندازه ساختار عروق، محل قرارگیری و جریان خون جفت خواهد بود. علاوه بر این در صورتی که پزشک به چسبندگی جفت در عمق دیواره رحم مشکوک شود، با این راهکار تصویربرداری قادر به بررسی و ارزیابی آن است.
ناهنجاریهای صورت جمجمه و اسکلتی
هرگونه اختلال در صورت جنین و یا رشد غیرمعمول در جمجمه و اسکلت جنین، به کمک این نوع پیشرفته سونوگرافی قابل بررسی و ارزیابی خواهد بود
آمادگی لازم قبل از آنومالی سهبعدی
برای انجام بهتر سونوگرافی سهبعدی و ثبت تصاویر دقیق و با کیفیت، بهتر است به برخی نکات ساده قبل از انجام آن توجه داشته باشید:
زمان انجام سونوگرافی
بهترین زمان برای انجام این نوع پیشرفته سونوگرافی، سه ماه دوم بارداری بین هفتههای ۱۸ تا ۲۲ است. چرا که در این زمان اندامهای جنین کاملا شکل گرفته است.
تغذیه پیش از سونوگرافی
بهتر است نیم ساعت قبل از مراجعه برای سونوگرافی، یک لیوان آبمیوه طبیعی یا خوراکی سبک میل کنید. با این کار جنین فعالتر شده و حرکات او در تصاویر سونوگرافی واضحتر دیده میشود.
وضعیت مثانه
به عکس انجام سونوگرافیهای معمولی که باید مثانه پر باشد، برای سونوگرافی سهبعدی جنین نیاز به این کار نخواهد بود؛ البته در مواردی خاص شاید پزشک دستور انجام این کار را بدهد.
لباس راحت
در روز انجام سونوگرافی بهتر است از لباس آزاد و راحت استفاده کنید.
استراحت کافی
به منظور کنترل بهتر تنفس و کمک به سونوگرافیست در روند تصویربرداری دقیق، حتما قبل از انجام سونوگرافی سهبعدی خواب و استراحت مناسب و کافی داشته باشید.
همراه داشتن مدارک
در صورت انجام سونوگرافیهای قبلی و آزمایشات اخیر، باید در روز انجام آنومالی سه بعدی آنها را به همراه داشته باشید. چرا که پزشک قادر به مقایسه دقیق این مدارک با تصاویر جدید سونوگرافی خواهد بود.
سونوگرافی سهبعدی چگونه انجام میشود؟
انجام این سونوگرافی از جنین به دو صورت انجام میشود:
سونوگرافی ترنس واژینال
همانطور که از نام این روش پیداست، برای انجام این نوع سونوگرافی مبدل درون واژن قرار گرفته و با ارسال امواج صوتی و بازتاب آن تصاویر تولید میشود. از این نوع سونوگرافی در اوایل بارداری و در صورت کافی نبودن اطلاعات سونوگرافی شکمی استفاده میشود.
سونوگرافی ترنس شکمی
در این روش درست مثل سونوگرافی معمولی، پزشک ابتدا ژل مخصوص را روی شکم مادر میزند. سپس با قرار دادن مبدل روی شکم و حرکت دادن آن، امواج صوتی به بدن ارسال میشود. در ادامه دستگاه با پردازش و بازتاب این امواج، تصویری سهبعدی و واضح از جنین ایجاد میکند. این فرایند حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد.
آیا سونوگرافی سهبعدی برای جنین ضرر دارد؟
همانطور که میدانید در انجام سونوگرافی، از امواج صوتی برای ثبت تصاویر استفاده میشود. ازآنجاکه در این روش تصویربرداری پزشکی از هیچ نوع اشعه ایکس استفاده نشده، این فرایند برای جنین و مادر بیخطر است. در عین حال باید این سونوگرافی توسط افراد ماهر و دستگاههای استاندارد انجام شده تا از تابش بیش از حد امواج جلوگیری شود. به همین دلیل بهتر است انجام آنومالی سه بعدی جنین در صورت نیاز و طبق تجویز پزشک انجام شود.
عوامل تاثیرگذار در هزینه سونوگرافی سهبعدی
هزینه انجام این نوع سونوگرافی پیشرفته بسته به برخی عوامل تعیین میشود:
موقعیت جغرافیایی
اینکه در شهرهای بزرگ و پرجمعیت این سونوگرافی انجام شده یا در شهرهای کوچک و کمجمعیت، هزینه آن را دستخوش تغییر خواهد کرد.
مرکز مورد نظر
بسته به اینکه سونوگرافی سهبعدی جنین در مراکز و بیمارستانهای دولتی انجام شده یا در مراکز و کلینیکهای خصوصی، از دیگر موارد مهم تعیین قیمت این تصویربرداری خواهد بود.
دستگاه و تجهیزات
بهروز بودن تجهیزات سونوگرافی علاوه بر کیفیت تصاویر و دقت تشخیص، یکی از مولفههای تعیین کننده قیمت سونوگرافی سهبعدی محسوب میشود.
مهارت و تخصص سونوگرافیست
از دیگر موارد مهم در انجام درست آنومالی سه بعدی و قیمت آن، تخصص و مهارت پزشک سونوگرافیست است.
مدت زمان انجام اسکن
چنانچه تجویز این سونوگرافی با مولفههای تشخیصی بیشتری همراه باشد، باید زمان بیشتری برای این تصویربرداری صرف شود. بدین ترتیب با افزایش زمان سونوگرافی و بررسی دقیقتر با افزایش قیمت این نوع سونوگرافی همراه خواهد بود.
و… در عین حال میتوانید قبل از مراجعه برای انجام سونوگرافی، با تماس با مرکز مورد نظر نسبت به این موضوع اطمینان حاصل کنید.
انجام سونوگرافی سهبعدی جنین در شهرری
انتخاب مرکز تصویربرداری مجهز برای انجام آنومالی سه بعدی از اهمیت بسزایی برخوردار است. چرا که ثبت تصاویر واضح و با کیفیت حاصل استفاده از خدمات مراکز تصویربرداری مجهز در این زمینه خواهد بود. موسسه آوا سونو در جنوب پایتخت و در محله شهرری، یکی از این مراکز است که برای انجام این نوع سونوگرافی پیشرفته میتوانید به آن مراجعه کنید. با انجام اسکن آنومالی در این مرکز تمامی اجزای جنین اعم از سر و مغز، ستون فقرات، حفره شکمی، قلب معده، کلیه و مثانه، دستوپا، جفت، بندناف و مایع آمنیوتیک به دقت مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهد گرفت. تخمین سن جنین، ضربان و ریتم قلب، تشخیص چندقلویی، تشخیص جنسیت و… از دیگر مزایای انجام این اسکن در سونوگرافی آوا است. به منظور کسب اطلاعات بیشتر، رزرو نوبت زمان فعالیت مرکز در ایام هفته، هزینههای مربوط به این سونوگرافی پیشرفته و… میتوانید از طریق راههای ارتباطی با کادر اجرایی مرکز در ارتباط باشید.
جمعبندی
یکی از تکنیکهای پیشرفته در تشخیص بسیاری از مشکلات و ناهنجاریهای جنینی، آنومالی سه بعدی است. به طور معمول از سونوگرافیهای متداول شکمی برای غربالگری و آزمایشات بارداری استفاده میشود؛ اما در مواردی که پزشک با مشاهده سونوگرافی معمولی به موردی مشکوک برسد، برای شناسایی مشکلات و ناهنجاریهای جنینی این تصویربرداری را تجویز میکند. بدین ترتیب با استفاده از امواج صوتی اولتراسوند که کاملا بدون ضرر است، سونوگرافیست به بررسی جنین از زوایای مختلف میپردازد. تشخیص ناهنجاریهای جنین، شکل اندامها، وضعیت بندناف و جفت، بررسی دقیق فرم صورت و اعضای بدن، ارزیابی رشد متناسب اندامها و… از جمله مولفههایی است که در این تصویربرداری مورد بررسی قرار میگیرد. بدین ترتیب با مشاهده دقیق ساختار اندامها، حرکات جنین و وضعیت قرارگیری آن در رحم سونوگرافیست قادر به تشخیص زود هنگام مشکلات و ناهنجاریهای جنین خواهد بود.
سوالات متداول
بهترین زمان برای انجام این نوع سونوگرافی بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری است. چرا که در این تایم اندامهای جنین شکل گرفته و سونوگرافیست قادر به مشاهده و ثبت تصاویر واضحتر از شرایط جنین خواهد بود.
این نوع سونوگرافی اغلب در اوایل بارداری و در صورت عدم اطلاع کافی سونوگرافی شکمی توسط پزشک تجویز میشود. در این نوع سونوگرافی مبدلی درون واژن قرار گرفته و با ارسال امواج صوتی و جمع آوری بازتابها، باعث تولید تصاویر میشود.
با انجام این تصویربرداری، پزشک به بررسی دقیقی از اندامهای بیرونی و درونی جنین دست پیدا میکند. بدین ترتیب هرگونه اختلالات ژنتیکی، اختلالات آناتومیک، اختلال عصبی، نقصهای نخاعی و حتی تعیین جنسیت دقیق با این تصویربرداری پیشرفته قابلشناسایی خواهد بود.