یکی از غدد مهم در بدن تیروئید است که سلامت آن در عملکرد کلی بدن، تاثیری بسزایی دارد. از این رو وجود هرگونه ناراحتی و اختلال در این بخش، باعث مشکلات بسیاری در بدن خواهد شد. به همین دلیل پزشک با مشکوک شدن به ناراحتیهای حاد در این غده، با تجویز نمونهبرداری تیروئید اقدام به بررسی دقیق مشکلات مربوط به این بخش از بدن میکند. استفاده از این روش سونوگرافی تیروئید برای تشخیص بیماریهای مختلف مثل تومورها و سایر اختلالات در این غدد تجویز میشود. بدین ترتیب پزشک معالج با بررسی نتایج نمونهبرداری قادر به تشخیص دقیقتری از نوع بیماری و وضعیت آن خواهد بود. برای انجام این نوع نمونهبرداری یا بیوپسی تیروئید بیمار باید از برخی نکات و موارد آگاهی داشته تا علاوه بر آمادگی لازم، باعث کاهش نگرانی و اضطراب او شود. در ادامه این مقاله از آوا سونو، مرکز سونوگرافی در شهرری به همه موارد و نکاتی که در مورد این نوع نمونهبرداری وجود دارد و فرایند انجام و سایر مراحل آن خواهیم پرداخت.
نمونهبرداری (FNA) تیروئید چیست؟
Fine Needle Aspiration که با نام مخفف FNA شناخته میشود، نوعی نمونهبرداری تیروئید است که به عنوان یک روش تشخیص کم تهاجمی به بررسی ندولهای تیروئید میپردازد. در این روش به جای برش جراحی و برداشتن بافت نمونه، از یک سوزن برای این کار استفاده میشود. بدین صورت که پزشک یک سوزن باریک را به بافت یا مایع مورد نظر وارد و به کمک آن اقدام به برداشتن نمونههای کوچک میکند. با توجه به اینکه با این راهکار تشخیصی بیمار نیاز به جراحی آن هم با عوارض بالا را ندارد، جزو راهکارهای تشخیصی متداول در این زمینه محسوب میشود. به منظور افزایش دقت و تشخیص درستتر معمولا این نمونهبرداری تیروئید با هدایت سونوگرافی انجام میشود. بدین ترتیب پزشک قادر به تشخیص درست محل مورد نظر برای نمونهبرداری خواهد بود که همین امر نیز باعث جواب دقیقتر برای پزشک معالج میشود. از این راهکار تشخیصی برای تودههای بدن در قسمتهای مختلف مثل سینه و تیروئید استفاده میشود. به کمک این روش تشخیصی، پزشک قادر به بررسی نتایج دقیق از بافت توده یا ندول ایجاد شده خواهد بود.
اهمیت آمادگی بیمار قبل از انجام نمونهبرداری
اطلاع بیمار از نکات قبل از نمونهبرداری برای آمادگی قبل از انجام بیوپسی از اهمیت بسیاری برخوردار است:
دقت بیشتر در تشخیص
هر چقدر بیمار نسبت به این راهکار تشخیصی آگاهی داشته باشد، با کاهش اضطراب خود میتواند مانع از اشتباهات تشخیصی شود. بدین ترتیب در حین انجام این نمونهبرداری تیروئید پزشک با برنامهریزی درمانی که از قبل انجام داده، باعث تشخیص صحیح و دقیق نتایج حاصله خواهد شد.
کاهش عوارض احتمالی
با رعایت نکات پیش از بیوپسی FNA خطرات آن به حداقل خواهد رسید. بدین ترتیب با آمادهسازی درست میتوان خطر عفونتها و خونریزیهای ناخواسته را به حداقل رساند.
افزایش راحتی بیمار
با اطلاع کامل از روند این راهکار تشخیصی، بیمار به لحاظ جسمی و روحی آماده شده در نتیجه به کاهش اضطراب و استرس او کمک خواهد کرد. بدین ترتیب با پذیرش شرایط شاهد تجربه آرامتر بیمار در طی فرایند نمونهبرداری خواهیم بود.
نکات مهم قبل از نمونهبرداری تیروئید
آگاهی در مورد نکات قبل از نمونهبرداری باعث میشود انجام این روند برای بیمار آسانتر و بدون نگرانی تر انجام شود. بدین ترتیب با کاهش اضطراب بیمار شاهد افزایش دقت در نتیجه این نمونهبرداری خواهیم بود. از جمله نکات مهمی که قبل از انجام این راهکار تشخیصی باید بیمار از آن مطلع باشد، شامل موارد زیر است:
انجام بررسیهای مقدماتی
با ارائه مدارک و سوابق پزشکی بیمار مثل سونوگرافی از غده تیروئید و آزمایشات خون، پزشک به مرور و بررسی نهایی قبل از انجام بیوپسی میپردازد. بدین ترتیب با مشخص کردن محل ندول یا ضایعه، نمونهبرداری تیروئید با روندی سریعتر و کمعوارضتر انجام خواهد شد.
اطلاع پزشک از داروهای مصرفی
از دیگر موارد مهم آمادگی قبل از نمونهبرداری، اطلاع پزشک از داروهایی است که بیمار مصرف میکند. مصرف داروهای ضدانعقاد یا رقیق کنندههای خون مثل آسپرین و وارفارین در کنار برخی مکملها و داروهای گیاهی، احتمال خونریزی را در حین انجام نمونهبرداری افزایش میدهد. تحت این شرایط با اطلاع پزشک شاید مصرف این داروها موقتا قطع یا جایگزینی برای آنها تجویز شود.
رژیم غذایی
به طور معمول برای انجام نمونهبرداری تیروئید نیاز به ناشتا بودن نیست. به همین دلیل و برای جلوگیری از ضعف یا بیقراری بیمار، بهتر است قبل از مراجعه یک وعده غذای سبک مصرف شود. توصیه میشود از نوشیدنیهای کافئیندار در ساعات قبل از مراجعه برای انجام بیوپسی خودداری شود.
انتخاب پوشش مناسب
با توجه به اینکه نمونهبرداری از ناحیه گردن انجام میشود، بهتر است بیمار از یک لباس یقهباز استفاده کرده تا دسترسی به این ناحیه آسانتر باشد. ضمن اینکه از بستن زیورآلات گردنی و پوشیدن شال در روز انجام این نمونهبرداری خودداری کنید.
دریافت اطلاعات لازم از پزشک
قبل از انجام بیوپسی FNA لازم است بیمار در مورد همه اطلاعات ضروری آن از پزشک سوال کند. با اطلاع از روند نمونهبرداری و نحوه انجام آن، بیمار با آمادگی بهتر و بدون نگرانی این راهکار تشخیصی را پذیرفته و انجام خواهد داد.
حفظ آرامش
با اطلاع از شرایط نمونهبرداری تیروئید، انجام مدیتیشن و تنفس عمیق باعث کاهش استرس خود شوید. داشتن یک همراه در این شرایط نیز میتواند به کاهش استرس و حفظ آرامش بیمار کمک کند.
مراقبتهای لازم بعد از بیوپسی FNA
این روش تشخیص کمخطر و سرپایی است؛ اما برای بهبود سریعتر بعد از انجام نمونهبرداری و کاهش عوارض احتمالی، بهتر است به نکات مراقبتی بعد از آن نیز توجه داشته باشید:
استراحت
توصیه میشود بعد از اتمام بیوپسی بیمار چند ساعت استراحت داشته باشد. لازم به ذکر است از انجام هرگونه فعالیت سنگین در همان روز خودداری کنید.
کنترل ناراحتی و درد گردن
درد خفیف یا احساس فشار بعد از انجام نمونهبرداری تیروئید یک امر کاملاً طبیعی است؛ اما اگر نیاز به مصرف مسکن داشتید بهتر است با استفاده از مسکنهای ساده مثل استامینوفن، باعث کاهش درد خود شوید. لازم به ذکر است که مصرف داروهای ضدالتهاب قوی یا رقیقکننده خون باید با مشورت پزشک انجام شود.
کاهش تورم و کبودی
با توجه به اعمال یک روند غیرمرسوم در ناحیه گردن با انجام این نمونهبرداری، احتمال کبودی یا تورم مختصر در محل ورود سوزن وجود دارد. به همین دلیل میتوانید با استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول بعد از نمونهبرداری تیروئید، به کاهش این علائم کمک کنید.
مراقبت از محل بیوپسی
باید از تمیز و خشک بودن محل بیوپسی به منظور کاهش عوارض اطمینان حاصل کنید. در صورت وجود پانسمان نیز برای تعویض یا برداشتن آن باید مطابق با دستور پزشک عمل شود.
پرهیز از فعالیتهای سنگین
به منظور کاهش خونریزی و درد در محل بیوپسی از بلند کردن اجسام، ورزش شدید یا حرکات کششی گردن در روزهای ابتدایی بعد از نمونهبرداری تیروئید خودداری کنید.
توجه به علائم هشداردهنده
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی شدید یا کبودی گسترده
- درد مداوم و شدید در ناحیه گردن
- تورم زیاد یا دشواری در بلع و تنفس
- تب یا هر نشانهای که به عفونت منتهی شود.
پیگیری نتایج
به طور معمول نتایج انجام این نوع بیوپسی طی چند روز تا نهایتاً یک هفته آماده میشود. حضور بیمار در جلسات مشاوره بعد از انجام نمونهبرداری تیروئید برای بررسی نتایج و تعیین مراحل درمانی بعدی مهم و ضروری خواهد بود.
دلایل انجام نمونهبرداری از تیروئید
دلایل بسیاری وجود دارد که پزشک بعد از معاینات بالینی و بررسی تصاویر سونوگرافی بیمار انجام این نوع نمونهبرداری را تجویز میکند. بدین ترتیب با استفاده از نتایج این بیوپسی پزشک قادر به تشخیص دقیق ماهیت تودهها یا ضایعات این غده خواهد بود. از جمله دلایلی که پزشک اقدام به تجویز این راهکار تشخیصی درمانی میکند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
وجود ندول یا توده
در صورت مشاهده هرگونه برجستگی یا وجود ندول در تیروئید پزشک بیمار را برای نمونهبرداری تیروئید ارجاع خواهد داد. تحت این شرایط برای تشخیص خوشخیم یا بدخیم بودن این مورد بیوپسی FNA تجویز میشود.
نتایج غیرطبیعی در تصویربرداری
با مشاهده ویژگیهای مشکوک ندولها در سونوگرافی مثل حاشیه نامنظم، میکروکسیفیکاسیون یا افزایش جریان خون این راهکار تشخیصی تجویز خواهد شد. بدین ترتیب پزشک قادر به بررسی شرایط بدخیمی این وضعیت بیمار خواهد بود.
رشد یا تغییر در اندازه ندولها
چنانچه در معاینات دورهای یک ندول رشد قابل توجهی داشته باشد، برای ارزیابی دقیق انجام این نمونهبرداری تیروئید ضروری خواهد بود.
نتایج غیرعادی آزمایشهای هورمونی
هرگونه عدم تطابق علائم بیمار با عملکرد غدد در آزمایشات خون و تغییرات در سطح هورمونها، پزشک را مجاب به تجویز بیوپسی برای تشخیص علت میکند.
سابقه خانوادگی یا فردی سرطان تیروئید
چنانچه بیمار در خانواده نزدیک خود سابقه سرطان یا سایر بیماریهای بدخیم مرتبط را داشته باشد، در صورت وجود نودل حتی کوچک ملزم به انجام این نمونهبرداری تشخیصی خواهد بود.
وجود علائم بالینی مشکوک
هر گونه گرفتگی در صدا، دشواری در بلع یا تنفس، درد در ناحیه گردن، لمس توده سفت یا ثابت پزشک را مجاب به تجویز نمونهبرداری تیروئید برای تشخیص بهتر این علائم میکند.
نمونهبرداری از تیروئید چگونه انجام شده و آیا درد دارد؟
نمونهبرداری تیروئید یا بیوپسی تیروئید به دو روش تهاجمی و غیرتهاجمی انجام میشود. روش تهاجمی آن مربوط به انجام جراحی و برداشتن نمونه کوچک غده تیروئید است؛ اما در روش کم تهاجمی بعد از انجام آزمایشات و تحت حمایت سونوگرافی، اقدام به نمونهبرداری میکنند. انجام نمونهبرداری FNA مطابق مراحل زیر صورت میگیرد:
آمادهسازی بیمار
به طور معمول به جز ناشتا بودن بیمار نیاز به آمادگی خاصی وجود ندارد؛ البته در برخی موارد بسته به شرایط بیمار به منظور کاهش اضطراب و بیقراری او پزشک مصرف یک وعده غذای سبک را قبل از انجام نمونهبرداری توصیه خواهد کرد.
بیحسی موضعی
برای انجام این بیوپسی نیاز به بیهوشی عمومی نبوده و با انجام بیحسی موضعی، ناحیه مورد نظر بیمار را برای انجام نمونهبرداری تیروئید آماده میکنند.
هدایت با سونوگرافی
به منظور دقت بالا برای قرارگیری درست سوزن در محل مورد نظر، با استفاده از سونوگرافی محل عبور سوزن به سمت ندولها مشخص میشود.
برداشت نمونه
بعد از هدایت سوزن به کمک سرنگ چند نمونه کوچک از ندول برداشته میشود.
ارسال نمونه به آزمایشگاه
در مرحله آخر نمونه به منظور بررسی و تشخیص وضعیت به آزمایشگاه پاتولوژی تیروئید ارسال میشود.
در انتهای این بخش نیز باید عنوان کنیم به جز درد خفیفی که بر اثر تزریق بیحسی موضعی بیمار حس میکند، در طول نمونهبرداری از تیروئید بیمار هیچگونه دردی را احساس نخواهد کرد.
مزایای بیوپسی FNA تحت گاید سونوگرافی
از جمله مزایای انجام نمونهبرداری تیروئید با هدایت سونوگرافی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
روش سریع و کم تهاجمی
انجام این راهکار تشخیصی در مطب پزشک و به صورت سرپایی انجام خواهد شد. بدین ترتیب بعد از انجام نمونهگیری بیمار نیاز به بستری نداشته و به منزل برمیگردد.
دقت بالا
از آنجا که برای نمونهگیری از غده تیروئید از سونوگرافی برای تشخیص محل دقیق سوزن استفاده میشود، پزشک به طور دقیق به ندول تیروئید دسترسی داشته و نمونهبرداری تیروئید را انجام خواهد داد.
عوارض کم
این روش نمونهبرداری نسبت به روش تهاجمی جراحی با عوارض جانبی به مراتب کمتری همراه خواهد بود. با توجه به اینکه این نمونهبرداری با هدایت سونوگرافی انجام میشود به جز کمی درد، کبودی و تورم در محل نمونهبرداری عوارض جانبی دیگری نخواهد داشت.
معایب انجام نمونهبرداری تیروئید
این روش تشخیصی در مورد امراض غده تیروئید به عنوان یک راهکار ایمن و بیخطر به شمار میرود. در عین حال بروز برخی عوارض که جزو معایب این روش است گزینه غیر اجتنابی است:
ناراحتی یا درد
در طی انجام نمونهبرداری تیروئید ممکن است بیمار کمی ناراحتی یا درد خفیف را در ناحیهای که سوزن وارد میشود احساس کند، اما با توجه به انجام بیحسی این درد محسوس و مداوم خواهد بود.
خونریزی بافت
با توجه به ورود سوزن به داخل بافت و انجام نمونهبرداری، نمیتوان گفت که خونریزی اتفاق نمیافتد؛ اما این خونریزی بسیار خفیف بوده و با فشار یا پانسمان محل بیوپسی قابلکنترل است.
احتمال عفونت
در طی انجام نمونهبرداری پزشک تمامی نکات بهداشتی و مراقبتی را انجام میدهد، اما احتمال خطر عفونت با توجه به سوراخ شدن بافت یک امر غیرقابلاغماض خواهد بود.
آسیب عصبی
در موارد بسیار نادر ممکن است با انجام نمونهبرداری تیروئید به اعصاب ناحیه اطراف غده تیروئید آسیب وارد شود. بروز این عارضه باعث ایجاد درد خفیف یا ضعف در ناحیه گردن، فک یا شانه میشود.
آسیب به سایر ساختارها
هرچند که این مورد نیز بهندرت پیش میآید؛ اما در برخی موارد بسیار نادر خطر آسیب به سایر اندامهای نزدیک تیروئید مثل تارهای صوتی یا نای وجود دارد.
نتایج اشتباه
یکی از معایبی که میتوان در مورد این راهکار تشخیصی عنوان کرد، از دست رفتن نمونه بافت بیمار یا تشخیص اشتباه نمونه سرطانی به توده خوشخیم است.
تفسیر بیوپسی FNA
در صورتی که پاسخ بیوپسی نشاندهنده مشکل باشد، پزشک موارد زیر را برای تشخیص بهتر بیماری مورد بررسی قرار خواهد داد:
کیست
اولین مورد که پزشک حتما آن را میدهد، ایجاد کیست در این ناحیه است. کیستها تودههای پر از مایعی هستند که میتوانند عامل ایجاد درد در ناحیه گلو و بلع سخت بیمار شوند. در موارد بسیار نادر این کیستها بدخیم و سرطانی هستند، ولی باید روند درمان آن را جدی گرفت و مطابق دستورات پزشک اقدامات درمانی انجام داد.
گرهها یا ندولهای سالید
به طور معمول این تودهها خوشخیم بوده، اما به منظور تشخیص دقیقتر و درمان پزشک برای بیمار انجام نمونهبرداری تخصصیتر را تجویز خواهد کرد.
بیماری گریوز
این بیماری که به بیماری پرکاری تیروئید معروف است، باعث بزرگ شدن تیروئید و ترشح مقدار زیادی هورمون میشود.
بیماری هاشیموتو
از دیگر بیماریها مربوط به غده تیروئید این نوع است. تحت این شرایط سلولهای ایمنی بدن به غده تیروئید حمله میکنند. همین امر باعث میشود غده تیروئید هورمون کمتر از حد طبیعی تولید کرده که در نهایت باعث تورم ناراحتی در این نقطه بدن میشود.
عفونت
- در این شرایط وجود یک ویروس عامل درد و تورم در غده تیروئید میشود.
گواتر
با بزرگ شدن ندولهای بیماری گواتر به وجود میآید. بزرگ شدن بیش از اندازه ندولها در این شرایط باعث بروز علائم ناراحت کننده مثل تنفس سخت یا مشکل در بلع غذا برای بیمار خواهد شود.
ندولهای سمی
این بیماری نیز به عنوان نوعی گواتر شناخته میشود. در این مورد بهندرت این توده به سرطان تبدیل میشود. بروز این بیماری باعث میشوند غده تیروئید مقدار بسیار زیادی هورمون ترشح کند.
سرطان
- در بدترین حالت نمونهبرداری تیروئید منجر به تشخیص سرطان میشود. متاسفانه در ده درصد مواقع، ممکن است با انجام نمونهبرداری پزشک تشخیص سرطان در این ناحیه را بدهد.
در عین حال به محض شنیدن بیوپسی تیروئید نباید نگران شوید و برای تشخیص درست و به موقع هر نوع مشکلی، باید روند درمان را سریعتر انجام داد.
سونوگرافی تیروئید و پاراتیروئید در مرکز تصویربرداری آوا سونو
با توجه به اهمیت بالای تشخیص محل نمونهبرداری تیروئید پزشکان این راهکار تشخیصی را تحت گاید سونوگرافی انجام میدهند. بدین ترتیب با مشاهده دقیق غده تیروئید و ندولها محل ورود سوزن و انجام نمونهگیری با دقت بالا و عوارض کم برای بیمار همراه خواهد بود. یکی از مراکزی که با استفاده از امواج صوتی در سونوگرافی تصاویری واضح از غدد تیروئید ارائه میکند، مجموعه آوا سونو است. بدین ترتیب قبل از انجام این نمونهبرداری و برای آزمایشات تشخیص بیماریهای مربوط به غدد تیروئید مثل کمکاری یا پرکاری تیروئید و بیماریهای مرتبط نیز میتوانید از خدمات این مجموعه استفاده کنید. علاوه بر این با تولید تصاویر در حین سونوگرافی تیروئید، پزشک میتواند از آن به عنوان یک ابزار کمکی برای پروسیجرهای پزشکی مثل نمونهبرداری تیروئید استفاده کند. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در مورد خدمات تصویری این مرکز، نوبت دهی، زمان فعالیت و… میتوانید از طریق شمارههای تماس مرکز با کادر مجموعه در ارتباط باشید.
جمعبندی
بیوپسی FNA یک راهکار تشخیص دقیق و کمخطر برای بررسی ندولها و تشخیص بیماریهای احتمالی غده تیروئید است. اطلاع از نکات قبل از نمونهبرداری اعم از اطلاع رسانی سوابق پزشکی، مصرف داروها و چگونگی انجام این نمونهبرداری از اهمیت بسیاری در تشخیص و کاهش اضطراب بیمار برخوردار است. در کنار اطلاع از شرایط قبل از نمونهبرداری، آگاهی از مراقبتهای بعد از نمونهبرداری تیروئید به منظور بهبود سریعتر و کنترل شرایط و عوارض احتمالی از اهمیت بسزایی برخوردار است. به همین دلیل در صورت تشخیص پزشک به انجام این روش حتما نسبت به این موارد مهم قبل و بعد از انجام بیوپسی تیروئید از پزشک خود مشاورههای لازم را دریافت کنید.