یکی از راههای کاربردی در تشخیص مشکلات و بیماریهای دندان، انجام رادیوگرافیهای دندان یا همان عکس OPG دندانها است. به کمک این ابزار قدرتمند دندانپزشک قادر به بررسی و ارزیابی وضعیت داخلی دندانها، فکها و ساختار کلی آن خواهد بود. شناسایی مشکلات پنهان، پیشبینی تغییرات ساختاری و برنامهریزی درمان به کمک این عکس راحتتر انجام خواهد شد. به همین دلیل در مراجعه به دندانپزشک اولین اقدام درمانی، گرفتن عکس رادیوگرافی (OPG) است. تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان به ظاهر کار دشواری نیست، اما نیاز به دانش و دقت بالای افراد متخصص در این امر در مقام یک دندانپزشک را دارد. در این مقاله از آوا سونو قصد داریم به ارائه مطالب مفید و جامع در خصوص تفسیر عکس دندان خراب در opg پرداخته و در حد توان، اطلاعات مفید و کاربردی در اختیار کاربران قرار دهیم.
عکس OPG چیست؟
قبل از پرداختن به آموزش خواندن و تفسیر عکس دندان، بهتر است در مورد این تصویربرداری از دهان و دندان یک سری اطلاعات کلی داشته باشید. عکس OPG یا پانورامیک دندانی که با نام لاتین Orthpantomogran شناخته میشود، یک نوع تصویربرداری رادیولوژی دندانپزشکی است. در این عکس جامع نمایش دقیق تمامی دندانها و ساختار آن برای دندانپزشک قابل مشاهده است. این نوع عکس درباره طول و عرض دندان، وضعیت پارادونتالی، وجود ترک، پوسیدگی، عفونت و به طور کلی هر نوع مشکل و بیماری دهان و دندان تصاویری واضح و دقیق به پزشک ارائه میدهد. در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان باید بگوییم این نوع تصویربرداری که به صورت دوبعدی انجام میشود، با چرخش دستگاه رادیوگرافی دور سر بیمار تولید تصویر میکند. این تصاویر جامع از ناحیه دهان و فک به دندانپزشک و متخصصان دهان و دندان در شناسایی و ارزیابی وضعیت کلی دهان و مشکلات احتمالی آن کمک شایانی میکند.
اهمیت عکس OPG دندان
یکی از راهکارهای کلیدی در تشخیص و درمان درست و اصولی مشکلات دهان و دندان، با استفاده از عکس رادیولوژی دندان میسر است. دندانپزشکان با کمک این تصاویر رادیوگرافی قادر به شناسایی بهتر و دقیقتر پوسیدگیهای پنهان، عفونتهای ریشه، وضعیت دندان عقل و سایر مشکلات ساختاری در این زمینه خواهند بود. دندانپزشک با تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان و تشخیص مشکلات فک و دهان آن هم با جزئیات کامل، قادر به ارائه بهترین راهکار درمانی خواهد بود.
کاربردهای عکس OPG
همانطور که گفته شد انجام این نوع تصویربرداری از دهان و دندان، به منظور تشخیص وضعیت و بررسی دقیقتر بیماریهای دهان و دندان توسط دندانپزشک تجویز میشود. در ادامه تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان به شرح کاربردهای مهم عکس OPG خواهیم پرداخت:
تشخیص دقیق پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه
در صورتی که پوسیدگی در مناطقی از دندان باشد که دندانپزشک با چشم غیر مسلح نتواند آن را ببیند، بهترین راهکار تشخیص شرایط انجام رادیوگرافی است. با استفاده از تصاویر OPG دندانپزشک امکان تشخیص دقیقتری از پوسیدگیهای دندان، فرسایش مینای دندان، بیماریهای لثه مثل التهاب و عفونت خواهد داشت.
بررسی میزان تحلیل استخوان فک
عامل اصلی در تحلیل استخوان فک، بیماریهای لثه است. به کمک عکس OPG محل و میزان تحلیل استخوانها به راحتی مشخص میشود.
بررسی پرکردگی ریشه دندان
یکی از دلایل انجام تصویربرداری OPG و تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان توسط پزشک، اطلاع از تعداد ریشههای دندان است. این نکته در زمان انجام ریشهدرمانی بسیار مهم و کاربردی خواهد بود.
تشخیص عفونت در انتهای ریشه
تنها راه تشخیص وضعیت انتهای ریشه دندان و داخل استخوان فک از وجود کیست، تهیه عکس رادیوگرافی دندان است.
معاینه قبل از شروع درمان
قبل از هرگونه خدمات درمانی دندانپزشک نیاز به یک دید کامل از وضعیت دندان، لثه و استخوان فک دارد. انجام این نوع تصویربرداری با ارائه تصاویر جامع از فک و دندانها، راهکار مفید و کاربردی در این زمینه خواهد بود.
برنامهریزی برای درمان ارتودنسی و جراحی
از آنجا که در این عکس همه جزئیات فکها و دندانها قابل مشاهده است، ابزار مفید و کاربردی برای درمانهای ارتودنسی، جراحیهای دندانی و ایمپلنت است. با اطلاع دقیق از محل قرارگیری دندانها و استخوانهای فک دندانپزشک قادر به برنامه ریزی و طراحی درمان متناسب با شرایط بیمار خواهد بود.
تشخیص تومورها و کیستهای دندانی
وجود هرگونه عارضه و بیماری در دهان و دندان مثل وجود تومورها، کیستها و سایر ناهنجاریهای ساختاری در فک و صورت به کمک عکس او پی جی قابل شناسایی خواهد بود. همین امر نیز باعث انجام درمانهای لازم و به موقع توسط دندانپزشک میشود.
بررسی رشد دندانهای نهفته
یکی از موارد مهم در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان، اطلاعات مفید و کاربردی از وضعیت دندانهای عقل و دندانهای نهفته است که به درستی رشد نکردهاند. تحت این شرایط پزشک با مشاهده و بررسی عکس OPG به جمعبندی مناسبی در مورد کشیدن یا جراحی این دندانها خواهد رسید.
تفسیر نقاط تیره و روشن در عکسهای رادیوگرافی
در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان که به آن فیلم رادیوگرافی نیز گفته میشود، نقاط تیره و روشن بسیار مهم و حائز اهمیت هستند. چرا که هر کدام از این طیف رنگی، نشان از وضعیت دندانها دارد. قسمتهای تیره در عکس OPG مربوط به بافتهای نرم دندان بوده که در مرکزیت دندان قرار دارند. قسمتهای روشن نیز به علت عبور آسان اشعه ایکس در بافتهای دندان ایجاد میشود. لازم به ذکر است که اشعه ایکس قابلیت عبور از بافتهای سخت استخوان یا کلسیفینه را ندارد. به همین دلیل است که عاج دندانها و ریشهها در عکسهای اوپیجی با رنگ روشن مشخص میشود:
پوسیدگی دندان
در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان مطابق با نواحی تیره و روشن در عکس OPG ، دلیل تیره بودن را پوسیدگیهای دندان یا همان حفرههای دندانی عنوان میکند. به عبارت دیگر پوسیدگی دندانها باعث کاهش محتوای معدنی دندان میشود. هر چقدر وسعت این پوسیدگی بیشتر و عمیقتر باشد، حفرهها خالی از مواد معدنی میشوند. بدین ترتیب چگالی بخشهای پوسیده کمتر شده و اشعه ایکس راحتتر در آن نفوذ میکند. به همین دلیل است که عکس دندان خراب در opg به صورت نقاط تاریک ثبت میشود. لازم به ذکر است نقاط تیره در این تصاویر باید هر چه زودتر درمان شود. چرا که باعث گسترش پوسیدگی و تحریک عصب خواهد شد.
عفونت
به عکس رنگ تیره در رادیوگرافی، نواحی روشن و سفید رنگ در اغلب اوقات در عکسهای OPG نشانه وجود عفونت و التهاب در ریشه دندان یا کیست در لثه است. تحت این شرایط فرد احساس درد ضرباندار در دندان خود دارد. این درد به صورت ناگهانی و با گذشت زمان شدت پیدا کرده و در برخی موارد، باعث درد در ناحیه گوش و گردن نیز خواهد شد. مطابق تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در مورد نقاط روشن در عکس OPG نیز باید هر چه زودتر نسبت به رفع این مشکل اقدام کرد. چرا که یکی از دلایل به وجود آمدن عفونت، ایجاد آبسه در ریشههای دندان است. بدین ترتیب باکتری از طریق حفرههای ایجاد شده وارد قسمتهای داخلی دندان میشود. عدم بیتوجهی به این مورد علاوه بر ایجاد درد، باعث تخریب بافتها و آسیبهای جدی به عصب دندان خواهد شد.
آمادگی و مراحل گرفتن عکس OPG
انجام این تصویربرداری نیاز به آمادگی خاصی نداشته و بدون درد با صرف زمان چنددقیقهای انجام خواهد شد. در عین حال در ادامه تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان، بهتر است به نکات مهم قبل و حین انجام این تصویربرداری دقت داشته باشید:
- هرگونه اجسام فلزی اعم از گردنبند، گوشواره، پیرسینگ، سنجاق مو و هر وسیلهای دارای فلز مثل عینک و سمعک را باید از سر و صورت جدا کرد. چرا که باعث ایجاد سایه روی دندانها میشود.
- در ادامه باید بدون حرکت در مقابل دستگاه ایستاد و دهان را روی قطعه استریل شده که معمولاً یک کاور پلاستیکی یکبار مصرف روی آن کشیده میشود، گذاشته و آن را به آرامی گاز بگیرید.
- برای محافظت از قسمتهای بدن که در معرض تابش اشعه ایکس است، قبل از روشن شدن دستگاه این بخش توسط یک پیشبند سربی پوشانده میشود.
- بعد از تنظیم دستگاه توسط تکنیسین و راه اندازی، دستگاه شروع به چرخش به دور سر بیمار میکند و با تابش اشعه ایکس فرایند تصویربرداری از دندانها انجام میشود.
- حدود یک دقیقه باید در این حالت بود تا عکسبرداری از دهان و دندان به طور کامل انجام شود.
- بعد از اتمام عکسبرداری باید دهان را از روی قطعه استریل برداشته و کاور پلاستیکی را داخل سطل آشغال بیندازید.
مزایای استفاده از عکس OPG
این ابزار کاربردی در تشخیص، دارای مزیتهای بسیاری است که در ادامه به شرح مهمترین آنها خواهیم پرداخت:
دقت و وضوح بالای عکس OPG
با انجام این تصویربرداری یک نمای کلی از دندانها، فک و استخوانهای اطراف با جزئیات دقیق برای دندانپزشک قابل مشاهده است.
عدم نیاز به روشهای تهاجمی
از آنجا که این تصویربرداری خارج از دهان انجام میشود، بدون درد و بدون نیاز به ورود ابزار به داخل دهان عکس OPG گرفته میشود.
میزان کم اشعه ایکس و ایمنی بیمار
در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در این مورد باید عنوان کنیم، در این روش تصویربرداری در مقایسه با سایر گزینهها میزان اشعه ایکس کمتر بوده. به همین دلیل راهکار ایمن تری برای بیماران محسوب میشود.
کاهش نیاز به رادیوگرافی متعدد
با توجه به اینکه در این تصویربرداری اطلاعات کلی و دقیق از دندانها قابل مشاهده است، در نتیجه دیگر نیاز به انجام تصویرداریهای اضافی رادیوگرافی نخواهد بود.
سرعت و راحتی
این نوع تصویربرداری سریع، بدون درد و در کمتر از یک دقیقه انجام خواهد شد.
مناسب تمامی سنین
انجام این تصویربرداری از دهان و دندان بدون هیچ محدودیت سنی، برای کودکان و بزرگسالان قابل استفاده خواهد بود.
و…
معایب استفاده از عکس OPG
در ادامه تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان بهتر است از معایب این تصویربرداری کاربردی نیز مطلع شوید:
قرار گرفتن در معرض اشعه
برای انجام بسیاری از تصویربرداریهای از بدن از اشعه ایکس استفاده میشود که در مورد عکس OPG نیز صدق میکند. به طور کلی از مقدار تشعشع کمی برای انجام این تصویربرداری استفاده میشود؛ اما قرار گرفتن به دفعات زیاد در برابر این اشعه، مضر بوده و خطر ابتلا به انواع سرطان را در افراد افزایش میدهد.
جزئیات محدود
همانطور که گفته شد عکس OPG تصویری دوبعدی گسترده از دهان را به نمایش در میآورد؛ اما برخی جزئیات نیز در این تصاویر قابل مشاهده نیستند. پوسیدگیهای بیندندانی و ترکهای بسیار کوچک، جزو مواردی هستند که در این تصاویر دیده نمیشوند. همین مورد نیز باعث میشود دندانپزشک برای تشخیص دقیقتر، از سایر عکسهای دهانی استفاده کند.
ایجاد ناراحتی برای برخی بیماران
در حین انجام تصویربرداری از دندان باید سر و فک بیمار ثابت باشد. این مسئله برای افرادی که دچار مشکلات و اختلالات جسمی هستند، ممکن است ناراحت کننده باشد.
ایمن نبودن برای مادران باردار
درست است که اشعه ساطع شده در این روش برای کودکان بزرگسالان ایمن است، اما در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در این بخش باید عنوان کنیم، این روش برای مادران باردار توصیه نمیشود. چرا که ممکن است در برخی موارد باعث ایجاد مشکلات رشدی در جنین شود.
حالت تهوع و استفراغ
در حین انجام تصویربرداری OPG برای جلوگیری از تکان خوردن، بیمار باید چانه خود را روی یکی از قسمتهای دستگاه گذاشته و بخشی از این قسمت نیز داخل دهان قرار گیرد. همین امر ممکن است در برخی موارد باعث حالت تهوع و استفراغ در افراد شود.
حساسیت نسبت به اشعه ایکس
در موارد بسیار نادر هستند بیمارانی که با در معرض اشعه ایکس قرار گرفتن، دچار حساسیت خفیف میشوند. قرمزی خفیف پوست، خارش، تورم و درد از نشانههای این حساسیت است.
هزینه بالا نسبت به سایر روشها
درست است که انجام این نوع رادیوگرافی تصاویر جامعتری از وضعیت دهان و دندان ارائه میدهد، اما هزینه آن بیشتر از رادیوگرافی تک دندان است.
و…
عکس OPG به چند روش گرفته میشود؟
در تکمیل اطلاعات تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان به روشهای مختلف انجام این تصویربرداری خواهیم پرداخت. به طور کلی عکسبرداری OPG از دندانها به سه روش انجام میشود:
روش مستقیم
در این روش سنسور الکترونیک درون دهان بیمار قرار داده میشود تا عکس دندانها ثبت شود.
روش غیر مستقیم
در این مورد از یک اسکنر فیلم مجهز به اشعه ایکس استفاده میشود. عکسهای گرفته شده در این روش مثل عکسهای رادیولوژی قدیم هستند که میتوان آن را مثل عکسهای دیجیتال مشاهده کرد.
روش نیمه مستقیم
عکسبرداری از دندانها در این روش با ترکیب از سنسور و اسکنر انجام و عکس اشعه ایکس به فیلم دیجیتال تبدیل میشود. ارائه خدمات تصویربرداری به این روش در منازل نیز انجام میشود. ضمن اینکه بانوان باردار نیز میتوانند از این گزینه تصویربرداری استفاده کنند.
مدت زمان اعتبار عکس OPG
از آنجا که از این عکس به منظور تشخیص و ارزیابی وضعیت دهان و دندانها استفاده میشود، به عنوان بخشی از پرونده پزشکی بیمار ذخیره میشود. متناسب با اینکه دندانپزشک با چه هدفی اقدام به تجویز این عکس کرده، ممکن است در بازه زمانی کوتاه یا بلندتر دارای اعتبار باشد. به عنوان مثال اگر انجام این تصویربرداری برای تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در مورد عفونت ریشه انجام شده باشد، تایم اعتبار آن متغییر خواهد بود. به طور کلی مدت اعتبار این تصویربرداری از دندان، شش ماه است. در نتیجه اگر مشکل دندانی خاصی نداشته و تنها برای چکاپ سلامتی اقدام به تصویربرداری از دندانها میکنید، برای جلوگیری از مضرات اشعه ایکس در این تصویربرداری بهتر است سالی یکبار عکس رادیوگرافی از دندان را انجام دهید.
قیمت عکس OPG
در حال حاضر استفاده از عکسهای اوپیجی برای خدمات دندانپزشکی به یک اصل مهم تبدیل شده است. چرا که دندانپزشکان با این عکس به اطلاعات جامعی از دهان و دندان بیمار دسترسی خواهند داشت. در ادامه تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان به قیمت این نوع تصویربرداری در مراکز و موسسات رادیولوژی و سونوگرافی میپردازیم. عوامل مختلفی در تعیین قیمت نهایی این خدمات پزشکی دخیل هستند:
نوع دستگاه و فناوری مورد استفاده
هر چقدر دستگاه تصویربرداری پیشرفت تر بوده و از کیفیت بالایی برخوردار باشد، قیمت عکس opg نیز بیشتر خواهد شد.
موقعیت جغرافیایی مرکز
بسته به شهر یا مرکز رادیولوژی مورد نظر که قصد انجام این تصویربرداری را در آن دارید، شاهد تفاوت در قیمت این خدمات خواهید بود. هزینه عکس OPG در شهرهای بزرگ و مناطق گرانتر، در مقایسه با مناطق کوچکتر و شهرهای کوچکتر مسلماً با هزینه بیشتری همراه خواهد بود.
خصوصی یا دولتی بودن مرکز
مراکز خصوصی به مراتب هزینه بیشتری نسبت به مراکز دولتی و خیریه برای انجام این نوع تصویربرداری دریافت میکنند. ضمن اینکه مراکزی که خدمات تخصصیتر و سریعتر ارائه میکنند، نیز قیمت بالاتری را برای ارائه این خدمات دریافت خواهند کرد.
تجربه و تخصص رادیولوژیست
هر چقدر تجربه و مهارت تکنسین و فعالیت او در مراکز پیشرفته بیشتر باشد، ممکن است هزینه بیشتری برای خدمات تصویربرداری دریافت کند. مسلماً هر چقدر تصویربرداری و نتایج آن با کیفیت بالاتر انجام شود، هزینه بیشتری را برای بیمار در بر خواهد داشت.
پوشش خدمات بیمه
بسیاری از بیمههای تکمیلی هزینههای مربوط به عکس اوپیجی را تامین میکنند. ضمن اینکه سایر بیمهها نیز بخشهایی از هزینههای مربوط به این تصویربرداری را پوشش میدهند.
ارائه خدمات اضافی
در صورت تحلیل تخصصی تصاویر، ارائه نسخه دیجیتال یا مشاهده عکس بعد از تصویربرداری که شامل خدمات اضافی است، با افزایش قیمت عکس opg همراه خواهد بود
و…
نکات مهم در آموزش خواندن و تفسیر عکس opg
با مطالعه مقاله تا این بخش متوجه شدید که رنگهای تیره و روشن در تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان، هر دو مهم بوده و باید نسبت به این شرایط زودتر اقدام کرد؛ اما برای درک بیشتر جزئیات در آموزش خواندن و تفسیر عکس opg باید موارد زیر را در نظر داشته باشید:
پوسیدگی دندانها
پوسیدگی دندان ابتدا از لایه بیرونی شروع شده و به لایه زیرین آن یعنی عاج دندان گسترش پیدا میکند.
مینای دندان
در عکسهای رادیولوژی مینای دندانها همیشه دارای روشنترین بخش هستند.
عاج دندانها
از آنجا که عاج دندان دارای بافت نرمتری نسبت به سایر قسمتها است، در عکس opg با رنگ تیره قابل مشاهده است.
عصب داخل دندانها
عصبهای داخل دندانها در تصاویر رادیولوژی تیره هستند. به همین دلیل تشخیص و تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در این قسمت نیازمند دقت عمل بسیار بالایی خواهد بود. چرا که ممکن است این مناطق با پوسیدگی اشتباه گرفته شوند.
عصب
از آنجا که نرمترین بخش دندان مربوط به این مناطق است، اشعه ایکس از آن راحتتر عبور کرده. در نتیجه در عکسهای رادیولوژی تیرهترین بخش دندان مربوط به عصب است.
پرکردگیها
هر دندان پرکرده در تصاویر رادیولوژی به صورت روشن مشخص هستند.
رادیولوژی و سونوگرافی آوا شهرری
یکی از مراکز تصویربرداری با مجهزترین تجهیزات خدماتی در جنوب پایتخت، رادیولوژی و سونوگرافی آوا سونو است. این مجموعه با همکاری یکی از بهترین و مجربترین پزشکان آشنا به دانش روز، به ارائه خدمات تصویری پزشکی به بیماران میپردازد. موسسه رادیولوژی و تصویربرداری آوا در شهر ری تهران طرف قرارداد با تمامی بیمههای پایه و تکمیلی است، در نتیجه هزینه خدمات تصویری در این مرکز با تعرفههای بیمه به بیماران ارائه میشود. نوبتدهی سریع و ارائه جواب آزمایش در کوتاهترین زمان با امکان ارسال لینک گزارش، از دیگر خدمات ارائه شده توسط این مرکز تصویربرداری در جنوب پایتخت است. انجام تصویربرداری opg جهت تشخیص علت درد دندان، ارزیابی برای ایمپلنت، وجود پوسیدگی و به طور کلی همه موارد لازم برای تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان در این موسسه انجام میشود. استفاده از تکنولوژی دتکتور CMOS، حذف پوسیدگی کاذب MAR، قابلیت بزرگنمایی هر دندان و حذف OVERLAP از جمله خدمات OPG دندان در این مرکز است. جهت کسب اطلاعات بیشتر و تعیین نوبت میتوانید با شمارههای ۰۹۹۰۲۷۱۴۹۳۴ و ۰۲۱۵۵۹۵۷۵۸۷ با این مجموعه در ارتباط باشید.
جمعبندی
دندانپزشکان با تفسیر گزارش رادیوگرافی دندان قادر به تشخیص و ارزیابی بسیاری از بیماریهای دهان و دندان هستند. در کنار روشهای تصویربرداریهایی که از گذشته متداول بوده، عکس OPG یکی از گزینههای پیشرفته در این زمینه است. این عکس تصویری از تمام دندانهای بالا و پایین بیمار را با جزئیات ارائه میدهد. در این نوع عکس طول و عرض دندان، وضعیت پارادونتالی، وجود ترک، پوسیدگی، عفونت و به طور کلی هر نوع مشکل و بیماری دهان و دندان قابل مشاهده است. با توجه به جامع بودن این نوع تصویربرداری، کاربردهای مختلفی از عکس OPG میشود. تشخیص پوسیدگی و بیماریهای لثه، برنامهریزی برای درمانهای ارتودنسی و جراحی، تشخیص تومور و کیستهای دندانی، بررسی رشد دندانهای نهفته و…. از جمله کاربردهای است که از این تصویر میتوان داشت.