سونوگرافی پروستات چیست؟ چگونه انجام می‌شود؟

یکی از راهکارهای تصویربرداری پزشکی در تشخیص بیماری آقایان، سونوگرافی پروستات است. به کمک این تکنولوژی غیرتهاجمی و ایمن، پزشک قادر به شناسایی و مدیریت مشکلات پروستات در آقایان خواهد بود. اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان زمانی پررنگ شده که با مشکلات ادراری، هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات، التهاب پروستات و… مواجه شوند. برای اطلاع کاربران از این شیوه سونوگرافی مردان، نحوه آمادگی، مزایا، عوارض احتمالی و… در ادامه این مقاله از آواسونو، یکی از مراکز سونوگرافی در شهرری به ارائه مطالب مفید و کاربردی در این زمینه خواهیم پرداخت.

سونوگرافی پروستات چیست؟

یکی از راهکارهای تصویربرداری پزشکی پیشرفته برای مشکلات آقایان، سونوگرافی پروستات است. به کمک این راهکار، پزشک قادر به بررسی دقیق بیماری‌های غده پروستات خواهد بود. در این روش غیرتهاجمی سونوگرافیست اقدام به ارسال امواج صوتی به دستگاه تناسلی بیمار می‌کند. با بازتاب و پردازش این امواج در دستگاه، تصاویری واضح و دقیق از وضعیت دستگاه تناسلی مردانه با جزئیات به ثبت می‌رسد. بدین ترتیب پزشک با مشاهده این تصاویر قادر به تشخیص پروستات و شناسایی مشکلات و بیماری‌ها در این زمینه خواهد بود. اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان زمانی جنبه ضروری گرفته که پزشک مشکوک به هایپر پلازری خوش‌خیم، التهاب پروستات و حتی سرطان پروستات شود. در چنین مواردی برای بررسی تخصصی‌تر، امکان دارد پزشک از روش ترانس راکتال یا همان سونوگرافی از طریق رکتوم استفاده کند. به کمک این روش پزشک با وضوح بهتر تصاویر، قادر به شناسایی تغییرات داخلی پروستات خواهد بود.

دلایل انجام سونوگرافی پروستات

از این نوع تصویربرداری درست مثل سونوگرافی‌های متداول برای چکاپ و تشخیص بیماری‌ها استفاده می‌شود. از جمله دلایلی که پزشک این نوع سونوگرافی را برای آقایان تجویز می‌کند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تشخیص شرایط پروستات

به کمک این تصویربرداری پزشکی، امکان شناسایی ناهنجاری‌ها، وضعیت پروستات و سرطان پروستات راحت‌تر خواهد بود.

کمک به بیوپسی

یکی از دلایل اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان برای انجام بیوپسی است. از این نوع سونوگرافی برای هدایت بیوپسی پروستات و نمونه‌برداری دقیق از نواحی مشکوک استفاده می‌شود.

ارزیابی اندازه پروستات

با این نوع تصویربرداری پزشکی امکان بررسی حجم پروستات به طور دقیق فراهم است. بدین ترتیب با بررسی‌های لازم از اندازه پروستات، پزشک قادر به برنامه‌ریزی درمان خواهد بود.

ارزیابی توانایی باروری

در کنار همه کاربردهای سونوگرافی پروستات که تا این بخش به آن پرداخته شد، در برخی موارد از این تصاویر سونوگرافی برای تشخیص مسائل مربوط به ناباوری مردان کمک گرفته می‌شود.

انواع سونوگرافی پروستات

متناسب با شرایط بیمار و آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات پزشک یکی از روش‌های زیر را برای انجام این تصویربرداری تجویز خواهد کرد:

سونوگرافی شکمی پروستات

یکی از روش‌های متداول در این زمینه انجام سونوگرافی شکمی است. به طور متداول برای این نوع سونوگرافی بیمار باید مثانه پر داشته باشد. با توجه به اینکه پروستات عضوی از لگن محسوب می‌شود، با پر بودن آن سونوگرافیست قادر است تصاویری واضح‌تر و دقیق‌تر را به ثبت برساند.

سونوگرافی ترانس رکتال پروستات

یکی از کاربردهای سونوگرافی پروستات با این روش، در شرایط خاص تجویز می‌شود. در صورتی که پزشک نیاز به بررسی دقیق‌تر شرایط پروستات را داشته باشد، از این نوع خاص سونوگرافی استفاده می‌شود. در این شرایط پروب از طریق مقعد وارد پروستات شده و سونوگرافیست شروع به بررسی و ارزیابی دقیق شرایط یا سلامتی پروستات می‌کند.

اصلی‌ترین کاربردهای سونوگرافی پروستات

در کنار موارد عمومی کاربرد این سونوگرافی که در بخش‌های قبل به آن اشاره شد، از این روش تصویربرداری در زمینه‌های تخصصی بسیاری استفاده می‌شود. این ابزار کلیدی تصویربرداری برای تشخیص و ارزیابی بیماری‌های مربوط به غده پروستات در آقایان مورد استفاده است. از جمله کاربردهای اصلی این روش می‌توان به گزینه‌های زیر اشاره کرد:

تشخیص بزرگی پروستات

هیپروپلازی یا همان بزرگی خوش‌خیم پروستات، یکی از اختلالات شایع مردان در سنین میانسالی و سالمندی است. با انجام سونوگرافی پروستات پزشک از اندازه دقیق غده پروستات مطلع شده و متناسب با شدت بزرگی، از درمان دارویی یا جراحی استفاده می‌کند.

بررسی علائم سرطان

در صورتی که با انجام معاینات انگشتی توده‌ای لمس شده یا سطح PSA به عنوان آنتی‌ژن اختصاصی پروستات بالا باشد، این نوع سونوگرافی تجویز می‌شود. با توجه به شرایط خاص بیمار پزشک تصویربرداری ترانس رکتال را انتخاب خواهد کرد. چرا که این راهکار تصویربرداری دقیق، نقش موثرتری در شناسایی ضایعات مشکوک ایفا می‌کند. ضمن اینکه می‌توان از آن برای هدایت نمونه‌برداری پروستات نیز استفاده‌های کاربردی داشت.

ارزیابی مشکلات ادراری

تکرر ادرار، سوزش، تاخیر در شروع ادرار، شب‌ادراری یا کاهش جریان ادرار از جمله مشکلاتی است که آقایان به آن دچار می‌شوند. تحت این شرایط بیمار با آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات اقدام به انجام این نوع تصویربرداری پزشکی می‌کند. با انجام این سونوگرافی به شناسایی علت این علائم و مشکلات پروستات، مثانه یا مجاری ادراری کمک بسیاری می‌شود.

تشخیص التهاب یا عفونت

در صورتی که بیمار با درد در ناحیه لگن، تب یا علائم عفونت ادراری به پزشک مراجعه کند، انجام سونوگرافی جزو اولین راهکارهای تشخیصی خواهد بود. در این شرایط سونوگرافی پروستات به شناسایی التهاب یا آبسه پروستات کمک بسیاری می‌کند.

ارزیابی بعد از جراحی یا درمان‌های پروستات

از دیگر دلایل اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان در ادامه روند درمانی پررنگ می‌شود. در صورت استفاده از راهکارهای درمانی مثل جراحی، لیزر یا دارودرمانی پزشک سونوگرافی پروستات را مجددا تجویز خواهد کرد. بدین ترتیب قادر به بررسی نتایج درمان، کنترل عوارض یا عود بیماری خواهد بود.

آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات

برای ثبت تصاویر دقیق و با کیفیت و کاهش ناراحتی بیمار در زمان انجام سونوگرافی، بهتر است به برخی نکات ساده توجه شود. لازم به ذکر است متناسب با تجویز روش سونوگرافی، نوع آمادگی نیز تغییر خواهد کرد:

آمادگی قبل از سونوگرافی شکمی پروستات

• برای انجام بهتر این نوع تصویربرداری قبل از سونوگرافی از غذاهای سبک استفاده کنید.
• در روز انجام سونوگرافی از لباس راحت و گشاد استفاده کنید.
• حدود یک ساعت قبل از سونوگرافی باید بیمار ۴ تا ۶ لیوان آب خورده و از ادرار کردن پرهیز کند. چرا که هر چقدر مثانه پر باشد، باعث بهبود کیفیت تصاویر سونوگرافی پروستات خواهد شد.

آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات ترانس رکتال

• در این روش احتیاج به پاک‌سازی راست‌روده است. برای این منظور پزشک یک شیاف یا تنقیه ملایم را توصیه می‌کند. این کار علاوه بر افزایش دقت تصاویر، باعث راحتی بیشتر بیمار خواهد شد.
• محدودیت غذایی یکی از مسائل مهم قبل از انجام سونوگرافی است. تحت این شرایط شاید متخصص به شما توصیه کند تا چند ساعت قبل از سونوگرافی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. با این کار متخصص دید واضح‌تری از پروستات خواهد داشت.
• برای حذف بیشتر گاز معده و روده، روز قبل از سونوگرافی باید رژیم غذایی خاصی اعمال شود. مصرف غذاهای نفاخ مثل حبوبات، شیر یا نوشابه گازدار ممنوع است.
• در صورت مصرف داروی خاص، سابقه بیماری‌های مقعدی یا عفونت، حتما قبل از انجام سونوگرافی به پزشک اطلاع دهید.
• در برخی موارد، پزشک ممکن است برای کاهش استرس و حفظ آرامش بیمار، یک داروی آرام‌بخش تجویز کند.

نحوه انجام سونوگرافی پروستات

بسته به تجویز هر یک از روش‌های تصویربرداری متداول در این زمینه، شاهد عملکرد متفاوت سونوگرافیست برای ثبت تصاویر هستیم:

سونوگرافی شکمی پروستات

این نوع سونوگرافی جزو تصویربرداری‌های متداول پزشکی در تشخیص بسیاری از بیماری‌ها است. در این روش سونوگرافیست روی قسمت پایین شکم یا همان ناف، ژل مخصوص می‌زند. این کار به منظور انتقال بهتر امواج صوتی از طریق پوست، به ناحیه مورد نظر انجام می‌شود. در ادامه پروب دستگاه روی ناحیه شکم قرار گرفته و سونوگرافیست با حرکت در جهات درست، به مشاهده و ارزیابی شرایط غده پروستات می‌پردازد. مثانه پر در این شرایط نقش مهمی در تولید تصاویر واضح و با کیفیت ایفا می‌کند. در عین حال با بررسی غده پروستات، سونوگرافیست اقدام به ثبت تصاویر از زوایای مختلف می‌کند. بدین ترتیب پزشک معالج قادر به شناسایی اندازه پروستات و ساختار آن خواهد بود.

سونوگرافی ترانس رکتال پروستات

اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان در این شرایط پررنگ‌تر خواهد بود. قبل از انجام این سونوگرافی تخصصی بیمار به کمک شیاف یا تنقیه، روده خود را خالی می‌کند. در ادامه برای شروع تصویربرداری، بیمار باید به پهلو دراز کشیده و زانوها را به سمت شکم خم می‌کند. سپس سونوگرافیست یک پروب باریک آغشته به ژل را به آرامی از طریق مقعد وارد راست‌روده می‌کند. با قرارگیری مستقیم این پروب در نزدیکی پروستات، سونوگرافیست قادر به مشاهده دقیق‌تر غده پروستات است. در این شرایط امکان ثبت تصاویر بسیار دقیق وجود دارد. علاوه بر این و در صورت نیاز، امکان نمونه‌برداری نیز وجود دارد. با توجه به استفاده از لاتکس بر روی پروب دستگاه در این روش، در صورت حساسیت حتما این موضوع را به اطلاع پزشک برسانید.

مزایای انجام سونوگرافی پروستات

انجام این تصویربرداری پزشکی متناسب با انتخاب هر روش با مزیت‌های مختلفی برای بیمار همراه است:

• سونوگرافی شکمی پروستات یک روش کاملا غیرتهاجمی در تشخیص و ارزیابی غده پروستات محسوب می‌شود.
• انجام سونوگرافی شکمی بدون درد یا با ناراحتی بسیار کمی همراه است.
• با توجه به عدم استفاده از اشعه ایکس، یک راهکار تشخیصی کاملا ایمن محسوب می‌شود.
• نوع ترانس رکتال سونوگرافی پروستات از قدرت تشخیص بالایی در شناسایی ساختار پروستات برخوردار است.
• سونوگرافی ترانس رکتال قابلیت هدایت نمونه‌برداری دارد.
• مدت زمان کوتاه انجام این سونوگرافی که بین ۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد.
• کمک به روند بیوپسی با کمترین خطر و عوارض برای بیمار
• در مقایسه با سایر روش‌های تصویربرداری پزشکی، گزینه مقرون‌به‌صرفه و در دسترس است.
• با توجه به عدم عوارض در سونوگرافی شکمی پروستات، در صورت نیاز پزشک می‌تواند این روش تصویربرداری را به‌دفعات انجام دهد.

معایب انجام سونوگرافی پروستات

با توجه به اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان، بهتر است از معایب و محدودیت‌های آن مطلع شوید:

• احساس ناراحتی حین یا بعد از انجام سونوگرافی ترانس رکتال
• احتمال خونریزی یا عفونت در سونوگرافی ترانس رکتال
• دقت کمتر سونوگرافی شکمی پروستات نسبت به سونوگرافی ترانس رکتال برای تشخیص ضایعات کوچک
• نیاز به آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات در هر دو روش
• تشخیص و تفسیر درست تصاویر تا حدی وابسته به تجربه سونوگرافیست دارد.
• برای انجام سونوگرافی پروستات ترانس رکتال بیمار مجبور به تخلیه روده است.
• امکان تشخیص نهایی سرطان بدون بیوپسی وجود نداشته و تنها ضایعات مشکوک با سونوگرافی شناسایی می‌شود.
• در موارد خاص نتایج ممکن است نیاز به انجام تصویربرداری‌های تکمیلی مثل ام‌آرآی داشته باشد.
• امکان حساسیت به لاتکس در برخی بیماران، باعث محدودیت در انجام سونوگرافی ترانس رکتال خواهد شد.
• در صورت عدم پاک‌سازی کامل روده و کاهش وضوح تصاویر، باعث دقت کمتر در نتایج این تست‌ها می‌شود.
• بیمارانی که جراحی روده یا رکتوم را انجام داده‌اند، امکان انجام سونوگرافی ترانس رکتال را نخواهند داشت.

مراقبت‌های لازم بعد از سونوگرافی پروستات

به طور کلی بعد از سونوگرافی پروستات نیاز به مراقبت خاصی وجود ندارد. اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان و نکات مراقبتی بعد، بیشتر برای روش ترانس رکتال و انجام بیوپسی است. چرا که در این روش احتمال درد خفیف و مشاهده خون در ادرار یا اسپرم وجود دارد؛ البته باید خاطرنشان کرد که این موارد موقتی و طبیعی هستند. چنانچه بیمار بعد از سونوگرافی درد داشته باشد، می‌تواند از مسکن‌های ساده استفاده کرده و کمی استراحت کند؛ اما به طور کلی بعد از مدتی کوتاه بیمار قادر به ازسرگیری فعالیت‌های روزانه خود خواهد بود. ضمن اینکه احتیاج به هیچ رژیم غذایی خاصی وجود نداشته و فرد می‌تواند فعالیت‌های روزانه خود را به طور معمول انجام دهد؛ البته اگر پزشک استراحت یا محدودیت خاصی را تجویز نکرده باشد.

تفسیر نتایج سونوگرافی پروستات

نتایج سونوگرافی پروستات توسط سونوگرافیست بررسی و اطلاعات لازم در اختیار پزشک قرار می‌گیرد. از جمله موارد مهمی که در سونوگرافی پروستات بررسی و نتایج آن به صورت تفسیر در اختیار پزشک معالج قرار می‌گیرد، شامل مولفه های زیر خواهد بود:

اندازه و حجم پروستات

اندازه طبیعی پروستات یکی از مولفه‌های مهم مورد بررسی در سونوگرافی پروستات است. حجم طبیعی پروستات باید بین ۲۰ تا ۳۰ سی‌سی باشد. در صورت افزایش حجم آن احتمال وجود هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات وجود دارد.

بافت یکنواخت

پروستات طبیعی باید دارای بافت یکنواخت و همگن باشد. بدین ترتیب ایجاد نواحی تیره یا روشن غیرطبیعی در تصاویر سونوگرافی به کیست التهاب یا توده مشکوک تفسیر خواهد شد.

وجود توده یا ضایعه مشکوک

اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان در چنین مواردی پررنگ‌تر می‌شود. چرا که مشاهده توده در بافت پروستات به عنوان ضایعه مشکوک به سرطان تفسیر می‌شود. تحت این شرایط نیاز به بررسی بیشتر یا بیوپسی پروستات وجود دارد.

ارزیابی مجاری ادراری و مثانه

یکی از مولفه های مهم ارزیابی در سونوگرافی پروستات، اندازه‌گیری میزان ادرار باقیمانده در مثانه بعد از ادرار کردن است. در صورت باقیماندن حجم زیاد ادرار در این شرایط، نشان از انسداد ناشی از بزرگ شدن پروستات خواهد داشت.

بررسی پروستاتیپ یا آبسه

وجودپروستاتیت یا آبسه یکی از تفسیرها در نتایج سونوگرافی پروستات است. تحت این شرایط سونوگرافیست شاهد تجمع مایع یا بافت غیرطبیعی پروستات بوده که به عفونت تفسیر می‌شود.

بهترین زمان برای انجام سونوگرافی پروستات

زمان مناسب انجام این سونوگرافی متناسب با شرایط افراد متفاوت خواهد بود. برخی افرادی با آمادگی لازم قبل از سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات این تصویربرداری را برای چکاپ و غربالگری انجام می‌دهند. سایر موارد با بروز علائم زیر مجبور به انجام سونوگرافی می‌شوند:

• سوزش در زمان ادرار
• تکرر ادرار
• وجود هر نوع مشکل در ادرار
• مشاهده خون در ادرار بالا بودن تست خون PSA

در عین حال بهتر است طبق نظر پزشک از این روش تصویربرداری پزشکی موثر در غربالگری به‌موقع استفاده شود. به طور معمول آقایان در سنین بین ۴۰ تا ۴۵ سال بهتر است این سونوگرافی را انجام دهند. لازم به ذکر است افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پروستات را دارند، بهتر است زودتر از این زمان برای چکاپ و انجام راهکارهای پیشگیرانه اقدام کنند.

هزینه سونوگرافی پروستات آقایان

هزینه مربوط به انجام این نوع تصویربرداری پزشکی بسته به تجویز روش سونوگرافی متفاوت خواهد بود. در عین حال مؤلفه‌های زیر در تعیین قیمت نهایی این سونوگرافی تاثیرگذار هستند.

نوع تست

بسته به اینکه پزشک تست PSA، سونوگرافی یا بیوپسی را تجویز کند شاهد متغیر بودن این قیمت این راهکار تشخیصی هستیم.

مرکز درمانی

انجام سونوگرافی در مراکز دولتی و بیمارستان‌ها در مقایسه با کلینیک‌ها و مراکز تصویربرداری خصوصی، با نرخ کمتری همراه است.

موقعیت جغرافیایی

اینکه این راهکار تشخیصی در شهرهای بزرگ و پرجمعیت انجام شده یا شهرهای کوچک با تراکم کمتر جمعیت، از دیگر مولفه‌های مهم تعیین قیمت خواهد بود.

پوشش بیمه‌ای و نوع بیمه درمانی

یکی از موارد پر اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان پوشش بیمه‌ای آن است. بیشتر بیمه‌های پایه هزینه‌های مربوط به این سونوگرافی را پوشش می‌دهد؛ البته برای انجام بیوپسی یا سایر تصویربرداری‌های تکمیلی ممکن است بخش یا کل هزینه از بیمار دریافت شود.

تجربه سونوگرافیست

مسلما هر چقدر پزشک سونوگرافی از تجربه و تبحر بالا در انجام این تست برخوردار باشد، دستمزد بیشتری را برای ارائه این خدمات تصویری دریافت خواهد کرد.

تجهیزات مورد استفاده

هرچه قدر که مرکز مورد نظر از تجهیزات به‌روزتری در انجام سونوگرافی پروستات استفاده کند، مسلما دربرگیرنده هزینه‌های بیشتری خواهد بود.

و…

 انجام سونوگرافی پروستات در شهرری

خوشبختانه مراکز تصویربرداری بسیاری این نوع سونوگرافی را انجام می‌دهند؛ اما انتخاب مرکزی که سونوگرافیست باتجربه داشته و مجهز به تجهیزات مناسب باشد، از اهمیت بسزایی برخوردار است. موسسه آواسونو در شهرری یکی از مراکز تصویربرداری پزشکی مجهز است که خدمات متنوع و با کیفیتی به مراجعه‌کنندگان ارائه می‌کند. با توجه به اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان، این مرکز خدمات سونوگرافی پروستات را با تجهیزات به‌روز و دقیق به بیماران ارائه می‌کند. مرکز سونوگرافی و رادیولوژی آوا در جنوب پایتخت با بهره‌گیری از کادری مجرب و استفاده از مجهزترین تجهیزات، به بررسی و تشخیص مشکلات مربوط به پروستات می‌پردازد. به منظور کسب اطلاع از خدمات متنوع این مرکز، رزرو نوبت، زمان فعالیت موسسه در ایام هفته، هزینه‌های مربوط به خدمات و… از طریق شماره‌های تماس مرکز با کادر اجرایی آواسونو در ارتباط باشید.

جمع‌بندی

بسیاری از افراد از اهمیت انجام سونوگرافی پروستات برای آقایان در تشخیص و درمان مشکلات مردانه مطلع نیستند. همین امر نیز باعث شده که به جای مراجعه به پزشک و انجام این تست غربالگری در سنین بین ۴۰ تا ۴۵، با بروز مشکلات و علائم نسبت به این کار اقدام کنند. سونوگرافی پروستات به عنوان یک روش غیرتهاجمی و ایمن در تشخیص بسیاری از مشکلات غده پروستات محسوب می‌شود. با انجام به‌موقع این تصویربرداری، پزشک قادر به ارزیابی به‌موقع ناهنجاری‌های پروستات و ارائه راهکارهای درمانی مناسب خواهد بود. این روش تصویربرداری که به دو صورت شکمی و ترانس رکتال انجام می‌شود، تصاویری دقیق و با کیفیت از وضعیت غده پروستات در اختیار پزشک معالج قرار می‌دهد. بدین ترتیب با تشخیص به‌موقع و زود هنگام و مدیریت شرایط، پزشک قادر به حفظ سلامت پروستات به عنوان یک عضو حیاتی مردانه خواهد بود.

سوالات متداول