آیا سونوگرافی به تنهایی می‌تواند سنگ صفرا را تشخیص دهد؟

یکی از اختلالات شایع در سیستم گوارشی، سنگ کیسه صفرا است. این بیماری که بیشتر در خانم‌ها بروز می‌کند، در اغلب اوقات بدون درد و هیچ‌گونه نشانه‌ای است. همین امر نیز باعث می‌شود که شروع روند درمان تنها با سونوگرافی شکم امکان پذیر شود. در عین حال موارد حاد این بیماری با علائمی مثل درد شدید در ناحیه شکم به پزشک مراجعه می‌کنند. این درد که به صورت ناگهانی و تیز در سمت راست و بالای شکم ایجاد می‌شود، در برخی موارد تا پشت و شانه راست نیز ادامه دارد. همین امر نیز باعث ایجاد علائم دیگر مثل تهوع، استفراغ و احساس ناراحتی بعد از مصرف یک وعده‌غذایی چرب می‌شود. تحت این شرایط تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی، تجویز پزشک خواهد بود. با توجه به اهمیت این موضوع به عنوان یک مشکل رایج دستگاه گوارش، در ادامه مقاله از آوا سونو، یکی از مراکز سونوگرافی در شهرری به همه موارد مهم در این زمینه خواهیم پرداخت.

سنگ صفرا چیست؟

کیسه صفرا عضوی کوچک و گلابی شکل زیر کبد است. این کیسه وظیفه ذخیره و ترشح صفرا را برای هضم چربی‌ها بر عهده دارد.  Gall Stones یا همان سنگ صفرا توده‌ای جامد است که در داخل این کیسه ایجاد می‌شود. به طور معمول این سنگ‌ها از کلسترول، نمک‌های صفراوی و رنگ‌دانه‌های صفراوی تشکیل می‌شوند. اندازه این سنگ‌ها می‌تواند از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر متغیر باشد. تعداد این سنگ‌ها نیز در بین افراد متفاوت است. شاید در صفرای بیماری فقط یک سنگ ایجاد و در برخی چندین سنگ ایجاد شود. بسته به اندازه و تعداد سنگ‌ها، علائم بیماری و عوارض آن در بدن متفاوت خواهد بود. پزشک با تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی، قادر به بررسی علمی و دقیق این سنگ‌ها و عملکرد کیسه صفرا خواهد بود.

عوامل ایجاد سنگ کیسه صفرا

صفرا که مایع زردرنگ، سبز یا قهوه‌ای است در داخل کیسه صفرا قرار داشته و به هضم چربی غذاها کمک می‌کند. بعد از مصرف هر وعده‌غذایی این مایع از طریق کبد به روده کوچک وارد می‌شود. بدین ترتیب باعث تجزیه چربی‌های غذاهای مصرف شده می‌شود. علل بروز اصلی این عارضه در بدن، تغییر در شکل طبیعی صفرا در کیسه صفرا است. در صورتی که اجزای صفرا که شامل کلسترول یا رنگ‌دانه‌های صفراوی است دچار عدم تعادل شوند، ممکن است در کیسه صفرا رسوب کند. این رسوب و ته‌نشینی به‌مرورزمان باعث ایجاد سنگ‌های کوچک یا بزرگ صفراوی خواهد شد. بیشتر آمار تشکیل سنگ‌های صفرا به دلیل مصرف بالای کلسترول است. از دیگر دلایل ایجاد این بیماری سیستم گوارشی، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

اضافه‌وزن

داشتن اضافه‌وزن و چاقی که بیشتر در زنان رایج است، از جمله علل ابتلا به سنگ صفرا عنوان شده است. طبق تحقیقات انجام شده در سال ۲۰۱۴ آمار ابتلا به سنگ صفرا در افراد دارای اضافه‌وزن، به نسبت سایر افراد بیشتر است. داشتن چربی‌های شکمی و پهلو از دیگر دلایل ایجاد سنگ کیسه صفرا عنوان شده است. به همین دلیل افراد دارای اضافه‌وزن به خصوص انباشتگی چربی در این نواحی، جزو آمار مبتلایان به سنگ کیسه صفرا هستند. از این رو برای جلوگیری از این عارضه بهتر است اقدام به کاهش وزن صحیح و اصولی کنند.

افزایش میزان بیلی‌روبین

یکی از دلایل ایجاد و تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی، بر اثر تولید بیلی‌روبین اتفاق می‌افتد. این ترکیب شیمیایی حاصل تجزیه گلبول‌های قرمز در بدن است. با بروز برخی بیماری‌ها مثل عفونت، مشکلات کبدی و اختلالات خونی، کبد حجم بیشتری از این ماده شیمیایی تولید می‌کند که خود عامل ایجاد سنگ کیسه صفرا است.

عدم تخلیه کامل کیسه صفرا

به طور معمول با جمع شدن چربی‌های قابل‌هضم در کیسه صفرا، این کیسه منقبض و مایع صفرا را برای حذف کردن چربی‌ها خارج می‌کند. در صورت وجود بیماری و عدم عملکرد صحیح بدن، این کیسه به طور کامل منقبض نمی‌شود. همین امر نیز باعث شده که مایع صفرا داخل کیسه باقی بماند. تجمع این مایع نیز باعث بروز سنگ کیسه صفرا می‌شود.

مصرف بعضی داروها

مصرف برخی داروهای خاص مثل قرص‌های دارای استروژن، داروهای کاهش وزن و داروهای کاهش کلسترول خون از دیگر دلایل شایع در تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی عنوان شده است.

افزایش کلسترول در صفرا

در صورتی که حجم کلسترول تولید شده توسط بدن از ظرفیت حل‌شوندگی صفرا بیشتر شود، کریستال‌های کلسترولی در کیسه صفرا ایجاد می‌شود. این کریستال‌ها به‌مرورزمان عامل ایجاد سنگ در کیسه صفرا هستند.

رژیم غذایی ناسالم

اگر جزو افرادی هستید که علاقه به مصرف زیاد غذاهای چرب، سرخ کرده و فست فود دارید در صدر مبتلایان به سنگ کیسه صفرا هستید. چرا که مصرف این وعده‌های غذایی ناسالم در ارتباط مستقیم با خطر افزایش سنگ کیسه صفرا است.

عوامل هورمونی و جنسیت

آمار ابتلای زنان به این بیماری بیشتر است. چرا که بیشتر از آقایان باعث تولید هورمون استروژن هستند. تولید این هورمون باعث بالا رفتن سطح کلسترول صفرا می‌شود. مصرف قرص‌های ضد بارداری عامل افزایش این هورمون در بدن زنان و افزایش آمار تشکیل سنگ صفرا در آنها است.

بارداری

در دوران بارداری شاهد تغییرات هورمونی زنان هستیم. همین عامل نیز باعث کند شدن حرکات کیسه صفرا و افزایش کلسترول صفرا می‌شود. از این رو احتمال ایجاد سنگ صفرا را در دوران بارداری افزایش می‌دهد.

سن بالا

افزایش سن یکی از عوامل مهم در ایجاد بسیاری از بیماری‌ها است. یکی از موارد در تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی با انجام چکاپ و غربالگری‌هایی است که اغلب بعد از ۴۰ سالگی صورت می‌گیرد. طبق آمار خطر ابتلای افراد به سنگ کیسه صفرا با افزایش سن بیشتر خواهد شد.

سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی

به طور معمول هیچ عامل وراثتی برای ایجاد سنگ صفرا وجود ندارد؛ اما افرادی که سابقه سنگ صفرا را در خانواده دارند به نسبت سایر افراد، بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه دستگاه گوارش هستند.

کاهش ناگهانی وزن

همان‌قدر که افزایش وزن و چاقی عامل ایجاد سنگ‌های صفرا هستند، رژیم‌های سخت یا جراحی‌های چاقی نیز عامل ایجاد سنگ در صفرا هستند. تحت این شرایط با افزایش غلظت صفرا باعث تسریع در تشکیل سنگ صفرا خواهد شد.

علائم سنگ کیسه صفرا

سنگ صفرا در اغلب اوقات بدون نشانه و علامت است. به‌گونه‌ای که بسیاری افراد ممکن است سال‌ها دچار این عارضه بوده، ولی هیچ علائمی از این بیماری نداشته باشند؛ اما در موارد حاد این بیماری، شاهد درد یا عوارض جدی مثل درد ناگهانی در قسمت بالای شکم هستیم. این درد که در سمت راست شکم ایجاد می‌شود، شاید چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. در برخی موارد این درد به شانه راست یا پشت نیز کشیده می‌شود. از دیگر علائمی که پزشک را مجاب به تجویز سونوگرافی شکم برای تشخیص سنگ صفرا می‌کند، شامل موارد زیر خواهد بود:

تهوع و استفراغ

بیماران مبتلا به این عارضه بعد از خوردن غذاهای چرب یا سنگین، دچار حالت تهوع و استفراغ می‌شوند.

نفخ و سوءهاضمه

از دیگر علائمی که پزشک را مشکوک به سنگ صفرا می‌کند، نفخ، سوءهاضمه و احساس پری شکم بعد از مصرف وعده‌های غذایی است.

زردی پوست و چشم‌ها

با بروز این علائم ظاهری در بیمار که به آن یرقان هم گفته می‌شود، پزشک احتمال انسداد مجرای صفراوی توسط سنگ می‌دهد. تحت این شرایط ممکن است بیمار شاهد ادرار تیره و مدفوع روشن باشد. با داشتن این علائم بالینی تنها راه، تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی خواهد بود.

تب و لرز

در موارد بسیار شدید که سنگ باعث التهاب یا عفونت کیسه صفرا شده باشد، شاهد بروز تب و لرز در بیمار هستیم.

تشخیص سنگ کیسه صفرا با سونوگرافی چگونه انجام می‌شود؟

به طور کلی به دلیل نداشتن علائم سنگ صفرا در اغلب بیماران، نمی‌توان فرایند تشخیص را زودتر از موعد انجام داد. مگر با انجام چکاپ‌ها و غربالگری‌های افراد در سنین بالای ۴۰ سال یا مواردی که نیاز به انجام سونوگرافی برای تشخیص مشکل و عارضه دیگر در بدن داشته باشد. به همین دلیل اگر هر یک از علائم مثل حالت تهوع، استفراغ، درد شکم در سمت راست یا تب را داشته باشید پزشک مشکوک به سنگ صفرا خواهد شد. تحت این شرایط بهترین راهکار تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی است.

• سونوگرافی کیسه صفرا یک تصویربرداری پزشکی غیرتهاجمی است. در این تصویربرداری از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصاویر از کیسه صفرا استفاده می‌کنند. بدین ترتیب پزشک قادر به ارزیابی ساختار و نحوه عملکرد کیسه صفرا و تشخیص بیماری‌های آن خواهد بود.
• برای انجام این سونوگرافی شکم تکنسین سونوگرافیست مقداری ژل را روی موضع شکم پخش می‌کند. این کار به حذف هوای بین پروب و پوست کمک و باعث انتقال بهتر امواج صوتی می‌شود.
• در ادامه مبدل یا همان پروب را روی شکم بیمار قرار داده و با حرکت در جهات مختلف، اقدام به ارسال امواج صوتی از طریق پوست بدن می‌کند.
• در ادامه با انعکاس این امواج در کیسه صفرا و بافت‌های اطراف آن، تصاویری دقیق از این نواحی ایجاد شده که قابل مشاهده روی مانیتور کامپیوتر است.
• تشخیص سنگ صفرا، التهاب، عفونت و تومورها به کمک این راهکار تصویربرداری بدون درد و خطر میسر خواهد بود.

نکات مهم در تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی

قبل از انجام این سونوگرافی تشخیصی سنگ صفرا بهتر است از برخی نکات مهم مطلع شوید:

روشی امن و بی‌خطر

سونوگرافی شکم برای تشخیص سنگ صفرا یک گزینه تصویربرداری غیرتهاجمی است. به همین دلیل نیاز به بستری شدن در بیمارستان ندارد. تنها کافیست اقدام به رزرو نوبت کرده و در تایم مشخص در مرکز تصویربرداری حضور داشته باشید.

ممنوعیت‌ها در مصرف مواد غذایی

به طور معمول و مطابق با توصیه پزشک، بیمار باید از ۶ تا ۸ ساعت قبل از انجام سونوگرافی تشخیصی از مصرف مواد غذایی پرهیز کند. این پرهیز از مصرف و ناشتا بودن چندساعته، به دلیل عدم فعالیت صفرا و انقباض کیسه صفرا بعد از مصرف مواد غذایی است. توجه به این مسئله تاثیر مستقیم روی تصاویر و تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی خواهد داشت.

پوشیدن لباس راحت و گشاد

برخی مراکز تصویربرداری برای انجام سونوگرافی از لباس‌های یک بار مصرف استفاده می‌کنند. بدین ترتیب مراجعه کننده ملزم به پوشیدن لباس خاصی است؛ اما به طور کلی بهتر است برای دسترسی راحت سونوگرافیست به شکم در خارج از این شرایط، از لباس‌های گشاد و راحت استفاده کنید.

مصرف داروها مطابق با تجویز پزشک

در صورت مصرف هرگونه دارو بهتر است قبل از انجام تصویربرداری، پزشک را در جریان بگذارید. چرا که شاید نیاز باشد نحوه مصرف آن را تغییر یا نوع دیگری را مصرف کنید.

اطلاع پزشک از سوابق بیماری

در صورتی که مبتلا به هرگونه بیماری یا شرایط جسمانی خاصی هستید، حتما آن را با پزشک خود در میان بگذارید. داشتن آلرژی یا باردار بودن را می‌توان به عنوان این شرایط خاص عنوان کرد.

چطور مانع از ایجاد سنگ کیسه صفرا شویم؟

به منظور جلوگیری از ایجاد سنگ در کیسه صفرا، می‌توانید راهکارهای زیر را پیش بگیرید:

• استفاده از مواد غذایی سالم با تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی
• تا حد امکان از مصرف چربی‌های اشباع و ترانس خودداری کنید.
• مصرف مواد فیبری، میوه و سبزیجات را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
• با انجام ورزش و حفظ وزن مناسب، خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهید.
• در صورت امکان مصرف داروهای هورمونی را قطع یا جایگزینی مناسب برای آن انتخاب کنید. در غیر این صورت مصرف آن را به حداقل برسانید.

چرا سونوگرافی روشی مناسب برای تشخیص سنگ صفرا است؟

انجام سونوگرافی شکم یکی از کاربردی‌ترین و مطمئن‌ترین روش‌ها برای بررسی و تشخیص بیماری‌های سیستم گوارش است. تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی یک روش غیرتهاجمی، بدون درد، بدون نیاز به تزریق ماده حاجب و بدون استفاده از اشعه ایکس است. با توجه به این مؤلفه‌ها استفاده از آن برای کودکان و زنان باردار نیز یک راهکار تشخیصی ایمن محسوب می‌شود. از جمله دلایل اصلی برای استفاده از این روش تصویربرداری پزشکی در تشخیص سنگ کیسه صفرا، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

شناسایی سنگ‌ریزه‌ها

امکان مشاهده سنگ‌های کوچک‌تر از ۵ میلی‌متر به کمک امواج صوتی و انعکاس آن قابل تشخیص خواهد بود.

ایمنی بالا

به عکس سایر تصویربرداری‌ها که از اشعه ایکس استفاده می‌شود، در تشخیص سنگ کلیه صفرا با سونوگرافی از هیچ‌گونه اشعه استفاده نمی‌شود. همین امر باعث ایمنی بالای این راهکار تصویربرداری است.

ارزیابی کامل کیسه صفرا

در کنار تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی امکان مشاهده ضخامت دیواره، التهاب، مایع اطراف کیسه، اندازه کیسه صفرا و انسداد مجاری صفراوی نیز در این تصاویر قابل رویت خواهد بود.

دسترسی، هزینه و سرعت بالا

امکان تصویربرداری با این روش در اکثر مراکز درمانی وجود دارد. ضمن اینکه هزینه‌های مربوط به سونوگرافی شکم در تشخیص سنگ صفرا، به نسبت سایر روش‌ها پایین‌تر است. علاوه بر این نتایج آن نیز در همان روز آماده و قابل‌تفسیر خواهد بود.

تشخیص سریع در شرایط حاد

در مواردی که بیمار با علائم درد شدید شکم، تهوع یا تب ناشی از انسداد مجاری به پزشک مراجعه می‌کند، این راهکار بسیار مهم و کاربردی است. چرا که در این شرایط امکان تشخیص سریع علت و آغاز درمان مناسب به کمک سونوگرافی فراهم است.

چه مولفه هایی در سونوگرافی بررسی می‌شود؟

همان‌طور که می‌دانید بعد از انجام سونوگرافی، تصاویری از محل مورد نظر به اضافه یک خلاصه شرح تحویل بیمار می‌شود. این برگه در واقع یک سند پزشکی دقیق است که در آن به شرح دقیق ساختارهای بدنی پرداخته شده است. بدین ترتیب سونوگرافیست برای تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی، پارامترهای کلیدی زیر را مورد ارزیابی قرار می‌دهد:

سایز و ابعاد کیسه صفرا

در ابتدا سونوگرافیست به بررسی اندازه کیسه صفرا پرداخته و از طبیعی یا بزرگ شدن آن اطمینان حاصل می‌کند.

دیواره کیسه صفرا

به طور طبیعی ضخامت دیواره کیسه صفرا، باید کمتر از سه میلی‌متر باشد. چنانچه ضخامت دیواره از این استاندارد بیشتر باشد، به منزله التهاب حاد یا مزمن بوده که به کوله سیستیت معروف است.

مشاهده محتوای درون کیسه صفرا

مهم‌ترین قسمت در تشخیص سنگ کیسه صفرا با سونوگرافی، مشاهده هایپریک یا همان ساختار سفید رنگ درون کیسه صفرا همراه با سایه است، که به معنای وجود سنگ صفرا خواهد بود. در این مرحله سونوگرافی با این فرمول، تعداد، اندازه و موقعیت تقریبی سنگ‌ها را نیز بیان می‌کند. البته گاهی ممکن است به جای سنگ‌های مجزا یک توده سفید رنگ همراه با سایه پشت سنگی دیده شود که نشان از سنگ‌ریزه بسیار متراکم دارد. در اصطلاح پزشکی به این پدیده لجن صفراوی یا Biliary Sludge گفته می‌شود.

 لجن صفراوی چیست؟

این ماده، رسوبی از نمک‌های کلسیم، کریستال کلسترول و موکوس بوده که به این شکل درآمده است. این ماده سفید رنگ بدون سایه پشت سنگی، در کیسه صفرا جمع شده و با تغییر وضعیت بیمار جابه‌جا می‌شود. در هنگام سونوگرافی شکم برای تشخیص سنگ صفرا، این تجمع شناسایی شده که در صورت برطرف نکردن آن، خود زمینه‌ساز سنگ‌های صفراوی خواهد بود.

بررسی وجود سنگ در مجرای کیسه‌ای

در ادامه سونوگرافیست با دقت به بررسی مسیر خروجی کیسه صفرا و مجاری صفراوی اصلی می‌پردازد. وضعیت بیمار در صورت وجود سنگ در این مجاری، جدی‌تر شده و نیاز به درمان سریع‌تر خواهد داشت.

انجام تست سونوگرافی

در برخی موارد علاوه بر تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی، پزشک تست سونوگرافی را برای بررسی حرکت سنگ نیز تجویز می‌کند. در این شرایط سونوگرافیست برای ارزیابی عملکرد کیسه صفرا، سونوگرافی دینامیک یا سونوگرافی بعد از تحریک انجام می‌دهد. تحت این شرایط در ابتدا اقدام به سونوگرافی بیمار در حالت ناشتا می‌کند. سپس بیمار یک وعده‌غذایی چرب یا داروی مخصوص استفاده می‌کند. در ادامه بعد از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه مجددا سونوگرافی تکرار می‌شود. در این حالت پزشک میزان انقباض و تخلیه کیسه صفرا را اندازه‌گیری می‌کند. در صورت عدم انقباض درست کیسه صفرا، نشان از اختلال در عملکرد آن دارد؛ حتی اگر در سونوگرافی سنگ دیده نشود.

مزایا و معایب تشخیص سنگ کیسه صفرا با سونوگرافی

سونوگرافی شکم به عنوان یک راهکار تشخیص بسیاری از بیماری‌های سیستم گوارش شناخته می‌شود. استفاده از این راهکار در تشخیص سنگ کیسه صفرا دارای مزیت‌ها و معایب خاصی است که در ادامه با آن اشاره خواهیم کرد:

مزایا

• یک روش کاملا غیرتهاجمی و فاقد هرگونه اشعه ایکس است. به همین دلیل تصویربرداری با این روش برای گروه‌های حساس مثل زنان باردار و کودکان بسیار ایمن است.
• مدت زمان انجام این تصویربرداری کمتر از ۳۰ دقیقه است.
• دقت و حساسیت بالا در تشخیص موفق سنگ کیسه صفرا تا ۹۵ درصد
• روشی مقرون‌به‌صرفه و قابل‌دسترسی در مقایسه با سایر راهکارهای تصویربرداری
• امکان استفاده از تست دینامیک با انجام سونوگرافی

معایب

• شناسایی و تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی وابسته به تجربه و مهارت سونوگرافیست دارد.
• وجود مولفه های مختلف به خصوص گازهای روده‌ای می‌تواند دید و اشراف کامل سونوگرافیست را دچار اختلال کرده و روند تشخیص را با مشکل مواجه کند.
• با توجه به اینکه سنگ‌ریزه‌های کوچک‌تر از ۲ تا ۳ میلی‌متر ممکن است فاقد سایه پشت سنگی باشند، تشخیص آنها سخت‌تر است.
• عدم دقت و حساسیت کافی سونوگرافی شکم در شناسایی سنگ‌های مجاری صفراوی که روند تشخیص را نیازمند سایر راهکارهای تصویربرداری می‌کند.

استفاده از خدمات تصویربرداری پزشکی موسسه آوا سونو

یکی از مراکز تصویربرداری پیشرفته در جنوب پایتخت و در محله شهرری، موسسه آوا سونو است. این مرکز زیر نظر یکی از پزشکان مجرب و آشنا با دانش روز به ارائه خدمات تصویربرداری به بیماران می‌پردازد. انجام انواع سونوگرافی‌های رنگی داپلر، سونوگرافی بارداری، سونوگرافی نوزادان، سونوگرافی زنان، عکس opg دندان از جمله خدمات کلی این مرکز است. تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی از جمله خدمات سونوگرافی شکم در موسسه آوا سونو است. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در خصوص خدمات تخصصی تصویربرداری پیشرفته، اطلاع از فعالیت مرکز و تعیین نوبت رزرو می‌توانید از طریق شماره‌های تماس مرکز با کادر اجرایی آوا سونو در ارتباط باشید.

جمع‌بندی

سنگ کیسه صفرا یکی از مشکلات شایع دستگاه گوارش است. داشتن اضافه‌وزن، افزایش کلسترول در صفرا، مصرف برخی داروهای خاص، عوامل هورمونی و جنسیت، سن بالا و… از جمله عواملی است که باعث ایجاد سنگ کیسه صفرا می‌شود. فارغ از عامل به وجود آورنده این معضل، تشخیص سنگ صفرا با سونوگرافی جزو اولین راهکارهای تجویزی پزشک خواهد بود. سنگ صفرا در اغلب اوقات بدون علائم است؛ اما در مواردی که بیمار وارد مرحله حادی شود علائمی مثل درد در شکم که به سمت راست و حتی پشت و شانه کشیده می‌شود جزو موارد شایع است. تهوع و استفراغ، زردی پوست و چشم‌ها، ادرار تیره و مدفوع روشن، تب و لرز و… از دیگر علائم در این شرایط هستند. با مشاهده هر یک از این علائم بهتر است برای تشخیص به موقع و درمان سریع، هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.

سوالات متداول