یکی از چالشهایی که در دوران بارداری برای مادران به وجود میآید، محدودیت در استفاده از برخی خدمات پزشکی است. در این میان استفاده از خدمات تصویربرداری در فرایند تشخیص برخی بیماریها، جزو موارد بسیار شایع در این زمینه است. با توجه به اینکه در فرایند این نوع تصویربرداریها به خصوص رادیوگرافی دندان(OPG) از اشعه ایکس استفاده میشود، این سوال مطرح میشود که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ از آنجا که یکی از موارد شایع در این دوران برای مادران باردار مشکلات دندانی است که بعضا نیاز به استفاده از تصاویر رادیوگرافی برای تشخیص بهتر دارد، پاسخ به این سوال از اهمیت بسیاری برخوردار است. حال اینکه انجام این تصویربرداری برای جنین مضر است یا خیر؟ موضوعی است که قصد داریم در این مقاله از آوا سونو، مرکز سونوگرافی در شهرری به آن بپردازیم.
آیا رادیوگرافی دندان در دوران بارداری مضر است؟
همانطور که گفته شد یکی از مشکلات شایع در دوران بارداری، مربوط به بیماریهای دهان و دندان است. به دلیل تغییر در رژیم غذایی مادر و مصرف مواد غذایی مختلف که بعضا به دلیل ویار است، باعث تغییر اسیدیته دهان میشود. همین عامل باعث بروز بسیاری از بیماریهای لثه و پوسیدگی دندانها میشود. تحت این شرایط یکی از موارد نگران کننده این است که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ چرا که با مراجعه به دندانپزشک و به منظور تشخیص بهتر آسیب به لثه و دندانها، در اغلب اوقات پزشک اقدام به تجویز رادیوگرافی دندان میکند؛ البته حتیالامکان پزشک با اطلاع از شرایط بیمار تا جای ممکن این نوع تصویربرداری را تجویز نمیکند، اما در صورت نیاز بیمار مجبور به انجام آن خواهد بود. برای رفع نگرانی خانمها در این شرایط باید بگوییم، با رعایت برخی اصول که در بخشهای بعد به آن اشاره میشود، این نوع عکسبرداری از دندان برای مادر و جنین با مضرات بسیار کمتری همراه خواهد بود.
تدابیر لازم برای سلامت مادر و جنین در هنگام رادیوگرافی دندان
با توجه به شرایط خاص بیمار پزشک حتیالامکان از تجویز این نوع راهکار در تشخیص جلوگیری میکند؛ اما در صورت نیاز و شرایط خاص مادر که ممکن است باعث مشکلات جدی برای او و جنین شود، با رعایت برخی از تدابیر میتوان خطرات احتمالی این عکسبرداری را به حداقل رساند. از جمله گزینههای استاندارد برای امنیت سلامت مادر و جنین با انجام این تصویربرداری و در پاسخ به سوال آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
استفاده از پیشبند سربی
یکی از گزینههای مهم و اصلی در تصویربرداری از مادران باردار، استفاده از پیشبند سربی است. این پیشبند سربی به طور موثر باعث جذب اشعه ایکس در هنگام تصویربرداری شده و از بدن مادر و جنین محافظت میکند.
کاهش دوز تابش
تحت این شرایط رادیولوژیست تجهیزات تصویربرداری دندان را به گونه تنظیم میکند که با حداقل تابش دوز تصویربرداری انجام شود. ضمن اینکه دستگاههای مدرن و به روز که در بسیاری از مراکز رادیولوژی مدرن مورد استفاده هستند، به طور خودکار تابش اشعه را به منظور کاهش خطرات تنظیم میکنند. علاوه بر این در این تجهیزات تصویربرداری دندان از تکنولوژیهای دیجیتال، برای کاهش تابش استفاده میشود.
انتخاب زمان مناسب
در پاسخ به سوال بسیاری کاربران در مورد اینکه آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ و در صورت نیاز چه زمان باید انجام شود، باید بگوییم بهتر است در سه ماهه اول این کار انجام نشود. چرا که در این دوره جنین در حال رشد اولیه است؛ البته اگر شرایط واقعا ضروری باشد، مجبور به انجام آن هستید.
استفاده از تجهیزات مدرن
با توجه به شرایط خاص بیمار و به منظور کاهش عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین، حتما رادیوگرافی دندان را در مراکزی انجام دهید که دارای تجهیزات مدرن و به روز هستند. این تجهیزات با کیفیت بالا تصاویر را تولید کرده و دوز تابش را نیز کاهش میدهند.
اجتناب از انجام تصویربرداری غیرضروری
درست است که در بازه زمانی خاص مادران باردار میتوانند رادیوگرافی دندان را انجام دهند، اما با این وجود در صورت نیاز فوری مثل درد شدید دندان یا مشکلات جدی دیگر بهتر است عکسبرداری انجام شود. در صورتی که بتوان با روشهای جایگزین دیگر از عکسبرداری دندان جلوگیری کرد، بهتر است حتیالمقدور در معرض اشعه ایکس قرار نگیرید. بدین ترتیب در پاسخ به سوال بسیاری کاربران که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ باید بگوییم با رعایت این استانداردها میتوان خطرات آن را به حداقل رساند و با ایمنی کامل تصویربرداری را انجام داد.
خطرات احتمالی عکسبرداری از دندان در دوران بارداری
با استفاده از تکنیکهایی که در بخش قبل به آن اشاره شد، خطرات احتمالی عکسبرداری در این دوران برای مادر و جنین بسیار کم میشود؛ اما این به معنای حذف کامل خطر و ایمنی کامل نخواهد بود. از جمله خطراتی که ممکن است با این رادیوگرافی برای مادر و جنین ایجاد شود، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تاثیر اشعه بر جنین
با توجه به شرایط خاص مادر در عکسبرداری، از اشعه ایکس با دوز بسیار پایین استفاده میشود؛ اما به طور کلی هر نوع تابش اشعه ایکس ممکن است برای جنین خطرناک باشد. این عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین در موارد اولیه بارداری مضرتر خواهد بود. به همین دلیل است که مادران را از انجام این نوع رادیوگرافی آن هم در ماههای اول منع میکنند. چرا که تابش زیاد اشعه میتواند باعث نقصهای جنینی، مشکلات رشد و حتی در موارد نادر باعث سقطجنین شود.
خطرات احتمالی برای مادر
تابش شدید و مداوم اشعه در این دوران میتواند باعث آسیب به بافتهای بدن مادر شود. به همین دلیل با استفاده از تجهیزات محافظ مثل پیشبند سربی و تصویربرداری با دوز پایین این عوارض را به حداقل میرسانند.
زمان حساس بارداری
یکی از موارد مهم در پاسخ به این سوال که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ مربوط به زمان انجام آن است. حساسترین زمان در رشد جنین مربوط به سه ماهه اول بارداری است که باید موارد احتیاطی با حساسیت بسیار بالایی در آن انجام شود. به همین دلیل است که توصیه میشود در این مدت از انجام رادیوگرافی دندان ممانعت شود. مگر در شرایط خاص و حساس که سلامت مادر تحتالشعاع قرار گیرد.
نکات مهم در مورد رادیوگرافی دندان در شرایط بارداری
از جمله نکاتی که در این دوره برای بیماران باردار حائز اهمیت است، شامل موارد زیر خواهد بود:
اطلاع پزشک از شرایط بیمار
یکی از نکات مهم در این خصوص اطلاع دندانپزشک از وضعیت بارداری بیمار است. بدین ترتیب و با اطلاع از شرایط دندانپزشک قادر به اتخاذ تصمیمات مناسب در مورد درمان و نیاز به عکسبرداری تشخیصی خواهد بود.
انجام درمانهای دندانی در زمان مناسب
یکی از نکات مهم قبل از بارداری، انجام برخی چکاپها و درمانها برای مادر بوده که یکی از آنها مربوط به مشکلات دندانی است. در عین حال بسیاری از مادران باردار با رعایت این موارد، همچنان در دوران بارداری دچار مشکلات دندانی حاد شده که باید نسبت به درمان آن اقدام کنند. تحت این شرایط در مورد اینکه آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ باید گفت بسته به شرایط آن میتوان این مضرات را به حداقل رساند. به همین دلیل برای کاهش این خطرات بهتر است عکسبرداری از دندانها در سه ماهه دوم انجام شود. در این دوره با رشد بیشتر جنین حساسیت کمتری به تابش اشعه ایکس خواهد داشت.
توجه به نیاز به درمان
در صورتی که نیاز به درمان فوری مثل درد شدید یا عفونت وجود داشته که سلامت مادر را به خطر میاندازد، بهتر است تصمیم در مورد انتخاب درمان به دندانپزشک سپرده شود. حتی اگر مجبور به عکسبرداری برای درمان سریع هستید، با استفاده از موارد محافظتی مثل پیشبند سربی و تجهیزات مدرن با به حداقل رساندن عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین، باید فرایند درمان انجام شود.
توجه به تغییرات هورمونی
در صورتی که بیمار سابقه تغییرات هورمونی داشته که تبعات آن باعث مشکلات دندانی مثل خونریزی لثه یا حساسیت دندانها میشود، موظف به در میان گذاشتن آن با پزشک خود است. بدین ترتیب هم پزشک و هم بیمار با رعایت نکات ایمنی در زمان درمان مانع از بروز خطر احتمالی برای مادر و جنین میشوند.
خطرات و عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین در ماه اول بارداری
در پاسخ به سوال کاربران که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ یا خیر؟ باید بدون اقرار گفت بله. این نوع رادیوگرافی دارای عوارض بوده و حتیالامکان بهتر است در ماههای اول بارداری انجام نشود. به دلیل شروع شکلگیری جنین در ماه اول و احتمال بروز ناهنجاریهای مادرزادی، توصیه اغلب پزشکان این است که در این تایم عکس رادیوگرافی دندان انجام نشود. درست است که دوز اشعه رادیوگرافی برای عکس دندان بسیار پایین بوده و مورد تایید بسیاری از پزشکان است، اما باید همه موارد و جوانب احتیاط را در نظر داشته باشید. از جمله خطرات احتمالی در ماه اول بارداری شامل موارد زیر است:
اثرات تراتوژنیک
با وجود دوز پایین اشعه ایکس در رادیوگرافی عکس دندان، انجام آن در ماه اول خطر ایجاد ناهنجاریهای مادرزادی در جنین را افزایش میدهد.
سقطجنین
در موارد بسیار نادر و با دوزهای بالا استفاده از اشعه ایکس، خطر سقطجنین افزایش پیدا میکند.
تاثیر در رشد و تکامل جنین
از دیگر عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین، میتوان به تاثیرات منفی آن بر روند تقسیم سلولی و رشد جنین اشاره کرد.
در عین حال توصیه میشود، حتی اگر احتمال بارداری خود را میدهید حتماً به پزشک اطلاع دهید. تحت این شرایط در صورت نیاز پزشک تجویز عکس رادیوگرافی دندان خواهد کرد. در غیر این صورت روند درمان را با روشهای دیگر ادامه داده و عکسبرداری از دندانها را به بعد از زایمان موکول خواهد کرد. مگر به لحاظ پزشکی سلامت مادر در گرو انجام این تصویربرداری باشد.
نکات مهم در سلامت دهان و دندان و پیشگیری از نیاز به خدمات تصویربرداری در دوران بارداری
با رعایت موارد و نکات که در ادامه به آن خواهیم پرداخت، دیگر نیاز به پاسخ سوال آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ را نخواهید داشت. به دو دلیل بسیار مهم مراقبتهای دهان و دندان در دوران بارداری از اهمیت بیشتری برخوردار است:
تغییر وضعیت جسمی مادر
به دلیل حالت تهوع و تغییر در ذائقه غذایی مادر، باعث اسیدیته شدن دندانها شود. همین امر نیز خطر پوسیدگی دندان و آسیب به لثهها را افزایش میدهد.
منبع تامین تغذیه جنین
جنین برای رشد خود نیاز به منبع تغذیه داشته که بدن مادر بهترین گزینه است. تحت این شرایط اقدام به دریافت مواد معدنی به خصوص کلسیم از بدن مادر میکند. عدم تغذیه مناسب به خصوص مصرف لبنیات علاوه بر پوسیدگی استخوانها در مادر، باعث پوسیدگی دندانهای او میشود.
به همین دلیل مادر علاوه بر داشتن یک تغذیه مناسب در این دوران، بهتر است با انجام توصیههای زیر باعث سلامت دندانها و جلوگیری از نیاز به درمانهای دندانپزشکی و عکسبرداری شود:
استفاده از مسواک مناسب و تعویض به موقع آن
در دوران بارداری باید از مسواکهای نرم استفاده و نهایتاً بعد از ۳ ماه مصرف آن اقدام به تعویض کنید. مسواک زدن بعد از هر بار مصرف خوراکیهای شیرین و چسبنده را به منظور پیشگیری از مشکلات دندانی جدی بگیرید.
استفاده از خمیردندان دارای فلوراید
به منظور حفظ بهداشت دهان و دندان باید از خمیردندانهای فلوراید دار استفاده کنید. فلوراید به عنوان یک ماده موثر به تقویت اندامهای داخلی و دندانها کمک و در پیشگیری از پوسیدگی و درد دندان مفید عمل میکند.
حداقل روزی دو بار مسواک زدن
هر چقدر که به حفظ سلامت دهان و دندان خود بیشتر اهمیت دهید، کمتر نیاز به خدمات دندانپزشکی و عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین خواهید شد. از این رو حداقل روزی دو بار و با صرف زمان حداقل دودقیقهای برای مسواک زدن باعث حفظ بهداشت دهان و دندان خود شوید. لازم به ذکر است که توجه به مسواک زدن و شستشوی تمامی بخشها به خصوص دندانهای پشتی و زبان، از اهمیت بسیاری در این زمینه برخوردار است.
نوشیدن آب بعد از هر وعدهغذا
استفاده از آب بعد از هر وعدهغذایی باعث میشود باقیمانده غذاها از دندانها شسته و از به وجود آمدن پلاک و سنگ زدایی جلوگیری کند.
معاینات منظم دندانپزشکی
مراجعه به دندانپزشک در این دوره باید جدیتر صورت گیرد. چرا که با بررسی و درمان مشکلات دندانی و لثهای، مانع بروز مشکلات جدیتر در این زمینه خواهد شد. بدین ترتیب میتوانید باعث حفظ بهداشت دهان و دندان خود در طول بارداری شوید.
ممانعت از مصرف مواد خوراکیترش
حتیالامکان مصرف تنقلات و خوراکیهای ترش را به حداقل برسانید. چرا که اسید موجود در آن زمینهساز پوسیدگی دندانها است.
برنامه غذایی سرشار از میوه و سبزیجات
با مصرف میوه و سبزیجات باعث دریافت آنتیاکسیدان طبیعی در بدن شده که عامل مهم محافظت از لثهها است.
استفاده از دهانشویه
یکی از عوامل مهم و موثر در پوسیدگی دندانها و امراض لثه، رشد باکتریها در دهان است که با مصرف دهانشویه، میتوان مانع آن شوید. بدین ترتیب با حذف میکروبهای مضر علاوه بر برطرف شدن بوی بددهان، مانع از پوسیدگی دندانها خود خواهید شد.
با وجود رعایت تمامی موارد در برخی اوقات مادر نیاز به رادیوگرافی دندان پیدا خواهد کرد. تحت این شرایط دوباره این سوال مطرح میشود که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ که باید بگوییم بله.
مزایا و معایب انجام رادیوگرافی دندان در دوران بارداری
رادیوگرافی دندان با توجه به تابش اشعه بسیار پایین جزو گزینههای تصویربرداری کمخطرتر در دوران بارداری محسوب میشود. در عین حال در پاسخ به این سوال که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ باید بگوییم بسته به شرایط جواب آن متفاوت خواهد بود. به طور کلی برای حذف هرگونه خطر برای جنین و مادر بهتر است از این روش تشخیصی استفاده نشود، اما اگر با تشخیص پزشک نیاز به انجام این نوع تصویربرداری باشد بیمار ملزم به انجام آن است. تحت این شرایط میتوان در مورد مزایا و معایب این نوع رادیوگرافی اظهارنظر کرد:
- از جمله مزایای عکسبرداری دندان در دوران بارداری میتوان به تشخیص سریع و دقیق مشکلات دندانی اشاره کرد. بسیاری از بیماریهای دندانی مثل عفونتها و آبسهها بدون رادیوگرافی قابلتشخیص نیستند. به همین دلیل با به تاخیر انداختن درمان ممکن است مشکلات بسیاری را برای مادر و جنین به وجود آورند.
- در مقابل یکی از معایب این روش تابش اشعه ایکس به مادر و جنین است؛ اما با توجه به استفاده اشعه پایین برای عکس opg دندان و قرارگیری دستگاه و تجهیزات عکسبرداری در ناحیه فک و صورت، به مراتب با عوارض کمتری همراه است. به همین دلیل استفاده از این راهکار تشخیصی در مواقع ضروری توصیه میشود؛ البته باید برای مراقبت بیشتر از تجهیزات محافظتی مناسب استفاده شود.
آیا میتوان به جای رادیوگرافی از روشهای دیگر برای تشخیص و درمان مشکلات دندانی استفاده کرد؟
با توجه به عوارض اشعه رادیولوژی برای جنین، بسیاری از بیماران مایل به استفاده از سایر راهکارهای جایگزین تصویربرداری با اشعه ایکس هستند. هرچند که در این شرایط دندانپزشک حتیالامکان با استفاده از روشهای غیرتصویری مثل معاینات بالینی برای تشخیص مشکلات دندانی استفاده میکند، اما در بسیاری موارد نمیتوان صددرصد روی این گزینه حساب کرد. درست است که روشهای تصویربرداری دیگری مثل M.R.l برای این امر وجود دارد، اما به دلیل دقت بسیار بالای عکسهای opg دندان بسیاری از دندانپزشکان مایل به انجام این نوع رادیوگرافی دیجیتال با دوز کم اشعه برای تشخیص بهتر هستند.
رادیولوژی و سونوگرافی آوا سونو
آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ موضوعی بود که در طی مقاله به آن پرداخته شد. در پاسخ به این سوال باید گفت به طور کلی به دلیل قرار گرفتن مادر و جنین با اشعه ایکس بهتر است این تصویربرداری تشخیصی انجام نشود. در عین حال در برخی موارد و با وجود مشکلات دندانی مثل پوسیدگیها، عفونت و آبسه دندانپزشک مجبور به تجویز این نوع رادیوگرافی میشود. چرا که وجود هر یک از مشکلات ذکر شده علاوه بر مادر ممکن است به جنین نیز آسیب وارد کند. تحت این شرایط برای انجام عکس opg دندان میتوانید به مرکز رادیولوژی و سونوگرافی آوا مراجعه کنید. این مجموعه که در جنوب پایتخت و در محله شهرری واقع شده، با بهرهگیری از تجهیزات متنوع آماده ارائه خدمات پزشکی متنوع به بیماران است. جهت دریافت نوبت، ساعت فعالیت مرکز، خدمات متنوع تصویربرداری، هزینهها و… میتوانید با شمارههای ارتباطی مرکز با کادر مجموعه در ارتباط باشید.
جمعبندی
سلامت مادر و جنین در دوران بارداری از اهمیت بسیاری برخوردار است. به همین دلیل بهتر است مادر قبل از بارداری با انجام برخی چکاپهای تشخیصی از سلامت جسمی خود اطمینان حاصل کند. از آنجا که بعد از بارداری و تغییرات هورمونی ممکن است هرگونه مشکل کوچک مادر به یک چالش برای او و جنین تبدیل شود، حتماً به این مهم توجه داشته باشید. یکی از مشکلات شایع در این دوران به خطر افتادن سلامت دهان و دندان مادر است. به دلیل تغییر در سبک تغذیه مادر و بعضا داشتن ویار مشکلات دندانی جزو موارد بسیار شایع است که پزشکان را مجبور به استفاده از راهکارهای ریسکی برای درمان میکند. بدین ترتیب سوالی که برای بسیاری مادران پیش میآید، این است که آیا عکسبرداری دندان برای خانمهای باردار مضر است؟ در پاسخ به این سوال باید گفت به طور کلی بله؛ اما در شرایط خاص و ضروری با رعایت تدابیر احتیاطی مثل پیشبند سربی و تجهیزات مدرن و مجهز تصویربردار، میتوان اقدام به رادیوگرافی عکس دندان آن هم در سه ماهه دوم بارداری کرد.